Cerium

Wzór chemiczny: Ce

Cer, jako pierwiastek, nie występuje w naturze w stanie rodzimym i dlatego nie jest klasyfikowany jako minerał.

## Charakterystyka Cer (Ce) jest pierwiastkiem chemicznym, metalem z grupy lantanowców. Nie jest minerałem, ponieważ nie występuje naturalnie w postaci krystalicznej w skorupie ziemskiej. Czysty cer jest srebrzystobiałym, miękkim i kowalnym metalem, który szybko utlenia się na powietrzu, pokrywając się ciemną warstwą tlenków. ## Właściwości fizyczne Jako metal, cer charakteryzuje się metalicznym połyskiem (na świeżej powierzchni), jest dobrym przewodnikiem prądu i ciepła. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5, a gęstość to około 6.77 g/cm³. ## Historia i nazwa Cer został odkryty w 1803 roku przez Jönsa Jacoba Berzeliusa i Wilhelma Hisingera w Szwecji oraz niezależnie przez Martina Heinricha Klaprotha w Niemczech. Nazwa pochodzi od nowo odkrytej wówczas planety karłowatej Ceres, nazwanej na cześć rzymskiej bogini rolnictwa. ## Zastosowania Cer i jego związki mają szerokie zastosowanie przemysłowe, m.in. w produkcji stali, jako składnik stopów, w katalizatorach samochodowych, do polerowania szkła (jako tlenek ceru), a także w produkcji szkła pochłaniającego promieniowanie UV i w materiałach luminescencyjnych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Szara
Gęstość
6.77
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cer nie jest minerałem i nie występuje w stanie rodzimym. Jego obecność stwierdza się za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektrometria mas. Minerały bogate w cer, jak ceryt czy allanit-(Ce), mają swoje własne, odrębne cechy diagnostyczne (kolor, twardość, formy kryształów). ## Odróżnianie od podobnych Nie dotyczy, ponieważ cer nie tworzy naturalnych kryształów ani skupień w formie rodzimej.

Środowisko występowania

## Geneza Cer nie występuje w stanie rodzimym. Jest natomiast istotnym składnikiem ponad 100 różnych minerałów. Główne rudy ceru to minerały z grupy monacytu i bastnezytu, które tworzą się w procesach magmowych (karbonatyty, pegmatyty) oraz w wyniku ich wietrzenia i koncentracji w złożach osadowych (piaski monacytowe). ## Asocjacje mineralne Jako składnik minerałów, cer występuje w towarzystwie innych pierwiastków ziem rzadkich. Minerały zawierające cer często współwystępują z kwarcem, skaleniami, biotytem, magnetytem, a w złożach okruchowych z ilmenitem, rutylem i cyrkonem. ## Lokalizacje Najważniejsze złoża minerałów bogatych w cer znajdują się w Chinach (Bayan Obo), USA (Mountain Pass), Australii (Mount Weld), Rosji i Indiach.

Rzadkość

Nie jest minerałem

Dla kolekcjonerów

Cer jako pierwiastek nie jest przedmiotem zainteresowania kolekcjonerów minerałów. Zbierane są natomiast minerały, w których cer jest głównym składnikiem, takie jak bastnezyt-(Ce), monacyt-(Ce), ceryt-(Ce) czy allanit-(Ce). W ich przypadku o wartości decyduje jakość i wielkość kryształów, ich przezroczystość, barwa oraz atrakcyjność wizualna całej geody lub szczotki krystalicznej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Czysty metaliczny cer jest wysoce reaktywny i nie występuje w kolekcjach w tej formie. Okazy minerałów zawierających cer (np. monacyt, ceryt) czyści się metodami odpowiednimi dla danego minerału, zazwyczaj na sucho lub ostrożnie wodą destylowaną. ## Czego unikać Czysty cer gwałtownie reaguje z wodą i kwasami. Należy unikać jego kontaktu z wilgocią i powietrzem, które powodują szybkie utlenianie. Przechowuje się go w nafcie lub pod atmosferą gazu obojętnego. ## Przechowywanie Ze względu na reaktywność, metaliczny cer nie jest materiałem kolekcjonerskim i wymaga specjalistycznych warunków laboratoryjnych do przechowywania.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej