Celleriite

Wzór chemiczny: &#₉₇₂₃;(Mn²⁺₂Al)Al₆(Si₆O₁₈)(BO₃)₃(OH)₃(OH)

Celleriit to bardzo rzadki minerał z grupy turmalinów, wyróżniający się unikalnym składem chemicznym z dominującym manganem.

## Charakterystyka Celleriit jest minerałem należącym do grupy turmalinów, zidentyfikowanym jako odrębny gatunek w 2011 roku. Występuje w formie niewielkich, pryzmatycznych kryształów, często o pokroju słupkowym, zakończonych piramidami. Jego kryształy są zazwyczaj małe, nieprzekraczające kilku milimetrów długości. Minerał ten jest kruchy. ## Właściwości fizyczne Cechuje się twardością około 7 w skali Mohsa i szklistym połyskiem. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona wynosi 3.19 g/cm³. ## Barwy i odmiany Celleriit obserwowany był w barwach od pomarańczowożółtej do brązowawej. Ze względu na swoją rzadkość i niedawne odkrycie, nie wyróżniono jego odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje profesora Luigiego Celleriego (1953-2010), włoskiego kolekcjonera minerałów z Parmy, który specjalizował się w minerałach z wyspy Elba i był autorem publikacji na ich temat. Minerał został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2011 roku (numer IMA2011-073). Miejscem typowym są pegmatyty w rejonie San Piero in Campo na Elbie, Włochy. ## Zastosowania Celleriit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie ze względu na ekstremalną rzadkość.

Właściwości

Twardość Mohsa: 7
Barwa: Violet to gray-blue, dark brownish-green
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.13
Łupliwość: None
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent to Translucent
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja celleriitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza chemiczna (EDS/WDS) i badania krystalograficzne (XRD). Wstępne rozpoznanie opiera się na pokroju kryształu (typowy dla turmalinów), barwie (pomarańczowożółty) i współwystępowaniu z innymi minerałami pegmatytowymi z Elby. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi turmalinami o podobnej barwie, zwłaszcza z elbaitem, dravitem czy schorlem. Jedynym sposobem na pewne odróżnienie jest analiza składu chemicznego, która wykaże unikalną pozycję celleriitu jako turmalinu z wakatem w pozycji X oraz dominacją manganu i aluminium w pozycjach Y i Z. ## Formy kryształów Tworzy krótkie do wydłużonych kryształy pryzmatyczne, często ze smugowaniem wzdłuż osi głównej. Przekrój poprzeczny kryształów jest charakterystycznie zaokrąglony, zbliżony do trójkąta.

Środowisko występowania

## Geneza Celleriit powstaje w złożonych genetycznie pegmatytach granitowych typu LCT (lit, cez, tantal). Jest produktem krystalizacji z fluidów bogatych w bor, mangan i aluminium w późnych stadiach ewolucji pegmatytu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla pegmatytów z Elby, takimi jak kwarc, ortoklaz, albit (odmiana cleavelandyt), elbait, schorl, lepidolit, pollucyt, petalit, kasyteryt i kolumbit-(Mn). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania celleriitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - pegmatyty w rejonie San Piero in Campo na wyspie Elba, w prowincji Livorno, we Włoszech.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał o znaczeniu głównie mikromountowym, najważniejszym kryterium jakości jest wykształcenie i ostrość kryształów, nawet jeśli są one niewielkie. Cenione są okazy z dobrze zdefiniowanymi, przezroczystymi kryształami o intensywnej, pomarańczowożółtej barwie. Szczególnie wartościowe są próbki, gdzie celleriit jest osadzony na kontrastującej matrycy, na przykład na białym albicie. ## Popularne stanowiska Jedyne znane i zarazem najbardziej cenione okazy pochodzą z miejsca typowego na wyspie Elba we Włoszech. Każdy okaz z tej lokalizacji jest uważany za niezwykle wartościowy dla zaawansowanych kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów lub minerałach grupy turmalinu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego rzadkość i potencjalną niestabilność, należy unikać kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zalecana jest co najwyżej czysta woda destylowana lub alkohol, aplikowane w minimalnej ilości i szybko osuszone. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, silnych detergentów, kwasów i zasad. Minerał jest kruchy, więc trzeba chronić go przed uderzeniami i gwałtownymi zmianami temperatury. Nie należy go wystawiać na długotrwałe działanie intensywnego światła słonecznego, które może wpłynąć na jego barwę. ## Przechowywanie Okazy celleriitu, jako niezwykle rzadkie i cenne, powinny być przechowywane w osobnych, wyściełanych pudełkach klaserowych, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Najlepiej trzymać je w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od wilgoci i bezpośredniego światła.