Celadonite
Wzór chemiczny: KMgFe<sup>3+</sup>Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>(OH)<sub>2</sub>
Celadonit to minerał z grupy mik, charakteryzujący się typową zieloną barwą, występujący jako wypełnienia i powłoki w skałach wulkanicznych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Połysk
- Earthy
- Rysa
- Greenish
- Gęstość
- 2.96 - 3.01
- Łupliwość
- Perfect on {001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Celadonit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej zielonej barwie, ziemistej lub zbitej formie występowania oraz po kontekście geologicznym - najczęściej jako wypełnienie pęcherzy w skałach wulkanicznych. Jest miękki w dotyku i często brudzi palce na zielono, podobnie jak grafit. ## Odróżnianie od podobnych Celadonit jest wizualnie niemal identyczny z glaukonitem, a ich rozróżnienie bez zaawansowanych analiz (np. dyfrakcji rentgenowskiej) jest często niemożliwe. Generalnie, celadonit tworzy się w środowiskach hydrotermalnych w skałach wulkanicznych na lądzie, podczas gdy glaukonit jest typowym minerałem autogenicznym powstającym w morskich skałach osadowych. Można go również pomylić z innymi zielonymi minerałami wtórnymi, takimi jak chloryty, ale celadonit zazwyczaj ma bardziej niebieskawy lub szarawy odcień. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie. Celadonit tworzy niemal wyłącznie mikrokrystaliczne, ziemiste, zbite lub łuskowate agregaty. Często występuje w formie kulistych skupień (sferulitów) lub jako koncentryczne warstwy wypełniające puste przestrzenie w skale.
Środowisko występowania
## Geneza Celadonit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych lub metasomatozy. Typowo tworzy się podczas alteracji skał wulkanicznych, zwłaszcza bazaltów i andezytów. Wypełnia pęcherze pogazowe (migdały), szczeliny i zastępuje minerały pierwotne, takie jak pirokseny, amfibole czy oliwiny. ## Asocjacje mineralne Celadonit często współwystępuje z minerałami z grupy zeolitów (np. heulandytem, stilbitem), kalcytem, kwarcem (w tym chalcedonem i agatem) oraz prehnitem. W skałach, w których występuje, można również znaleźć inne minerały wtórne, takie jak montmorillonit czy inne minerały ilaste. ## Lokalizacje Znaczące wystąpienia celadonitu znane są z wielu miejsc na świecie. Klasyczne lokalizacje to m.in. płaskowyż Dekan w Indiach (okolice Pune i Mumbaju), gdzie wypełnia migdały w ogromnych wylewach bazaltowych. Występuje także na Cyprze, w górach Troodos, w rejonie The Cedars w hrabstwie Sonoma w Kalifornii (USA), na Wyspach Owczych oraz w masywach bazaltowych w Brazylii (stany Rio Grande do Sul i Santa Catarina).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy, w których celadonit tworzy intensywnie zabarwione, dobrze zdefiniowane wypełnienia migdałów w kontrastującej skale macierzystej, najczęściej białym lub szarym bazalcie. Atrakcyjne są również okazy, gdzie celadonit tworzy podłoże lub inkluzje w przezroczystych kryształach innych minerałów, np. zeolitów (heulandytu) czy kwarcu, tworząc efektowne "fantomowe" wzrosty. Kontrast barw, estetyka kompozycji oraz wielkość i ilość migdałów w jednym okazie znacząco wpływają na jego wartość. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze i najbardziej pożądane okazy celadonitu, zwłaszcza te współwystępujące z zeolitami, pochodzą z Indii, z kamieniołomów w okolicach Pune, Nashik i Mumbaju w stanie Maharasztra. Okazy z Brazylii również są wysoko cenione na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy celadonitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. W przypadku konieczności czyszczenia na mokro, można użyć miękkiego pędzelka zwilżonego wodą destylowaną, unikając moczenia skały macierzystej, która może być porowata. Należy działać delikatnie, ponieważ skupienia celadonitu są miękkie i mogą się ścierać. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych i parowych, które mogą uszkodzić delikatne skupienia. Należy również unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi. Chociaż celadonit jest stabilny w świetle, długotrwała ekspozycja na wilgoć może być szkodliwa, zwłaszcza jeśli minerał występuje na porowatej skale macierzystej. ## Przechowywanie Okazy z celadonitem najlepiej przechowywać w zamkniętych gablotach lub pudełkach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego niską twardość, nie powinien być przechowywany w kontakcie z twardszymi minerałami, które mogłyby go zarysować.