Cassedanneite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>5</sub>(V<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(Cr<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·H<sub>2</sub>O

Kassedanit to rzadki, uwodniony wanadanian i chromian ołowiu, tworzący skupienia mikroskopijnych, pomarańczowoczerwonych kryształów.

## Charakterystyka Kassedanit jest minerałem wtórnym z grupy wanadanianów i chromianów. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0,5 mm długości. Najczęściej tworzy rozetowe skupienia, naskorupienia lub powłoki na skałach macierzystych. Jego intensywna, pomarańczowoczerwona do czerwonej barwa sprawia, że jest łatwo zauważalny mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Kryształy kassedanitu wykazują połysk określany jako żywiczny do diamentowego. Minerał jest przeświecający. Ze względu na mikroskopijną wielkość kryształów, twardość nie została precyzyjnie zmierzona, ale szacuje się ją na około 3,5 w skali Mohsa. Jest to minerał o dużej gęstości (6,0-6,2 g/cm³), co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w charakterystycznych odcieniach od pomarańczowoczerwonego do czerwonego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Kassedanit został odkryty i opisany w 1988 roku przez Michela Deliens i Paula Pireta. Nazwa minerału honoruje francuskiego mineraloga i kolekcjonera, Jacques'a P. Cassedanne'a (ur. 1924), w uznaniu jego wkładu w badanie mineralogii Brazylii. ## Zastosowania Kassedanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z określonych lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Żywiczny do diamentowego
Rysa
Pomarańczowa
Gęstość
6.0-6.2
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kassedanit rozpoznaje się na podstawie jego charakterystycznej, intensywnej pomarańczowoczerwonej barwy, formy występowania w postaci drobnych, rozetowych skupień oraz specyficznego, żywicznego połysku. Kluczowe jest również jego pochodzenie - występuje w strefach utleniania złóż ołowiu w towarzystwie innych chromianów i wanadanianów. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można pomylić z innymi wtórnymi minerałami ołowiu o podobnej barwie, takimi jak wulfenit, krokoit czy wanadynit. - **Krokoit** (PbCrO₄) tworzy zazwyczaj większe, lepiej wykształcone, pryzmatyczne kryształy o jaskrawoczerwonej barwie. - **Wanadynit** (Pb₅(VO₄)₃Cl) krystalizuje w układzie heksagonalnym, tworząc charakterystyczne sześcioboczne, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy. - **Wulfenit** (PbMoO₄) tworzy najczęściej cienkie, kwadratowe kryształy tabliczkowe i ma żółtą rysę (rysa kassedanitu jest pomarańczowa). Ostateczne odróżnienie często wymaga zaawansowanych metod analitycznych (np. EDS). ## Formy kryształów Kassedanit tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często spłaszczone. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub rozetowych agregatów, a także jako naskorupienia i powłoki.

Środowisko występowania

## Geneza Kassedanit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) złóż kruszców ołowiu. Jego krystalizacja wymaga specyficznych warunków geochemicznych - jednoczesnej obecności mobilnego ołowiu, wanadu i chromu w roztworach hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu. W lokalizacji typowej (Brazylia) znaleziono go w towarzystwie anglezytu, cerusytu, chervetitu, duftytu, heteryty, mimetesytu, piromorfitu, wanadynitu i wulfenitu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania kassedanitu jest kopalnia ołowiu Berezowsk (Berezovskoe) w obwodzie swierdłowskim na Uralu w Rosji. Minerał został również potwierdzony w kopalni Preguiça w Sobral da Adiça w Portugalii oraz w kilku miejscach w Niemczech (m.in. Bad Ems).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu kassedanitu zależy od kilku czynników. Najwyżej cenione są okazy z bogatymi, gęstymi skupieniami dobrze uformowanych, choć wciąż mikroskopijnych, kryształów. Intensywność i nasycenie pomarańczowoczerwonej barwy również odgrywają kluczową rolę. Ważny jest kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących, które tworzą estetyczne kompozycje. Ze względu na mikroskopijny charakter, okazy są oceniane pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy z lokalizacji typowej - kopalni Berezowsk na Uralu w Rosji. To stamtąd pochodzą najlepsze znane przykłady tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą lub chemikaliami jest niewskazany. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, czyszczenie mechaniczne (np. szczoteczką) prawie na pewno je uszkodzi. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami chemicznymi. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i ścieranie. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła. ## Przechowywanie Okazy kassedanitu powinny być przechowywane w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (tzw. "micromount box"), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na zawartość ołowiu i chromu, po kontakcie z minerałem należy umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej