Carrboydite

Wzór chemiczny: Ni<sup>2+</sup><sub>14</sub>Al<sub>9</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>6</sub>(OH)<sub>43</sub>·7H<sub>2</sub>O

Bardzo rzadki, wtórny siarczan niklu i glinu, tworzący charakterystyczne, bladoniebieskozielone naloty i skupienia.

## Charakterystyka Carrboydyt jest uwodnionym siarczanem niklu i glinu, należącym do grupy rzadkich minerałów wtórnych. Występuje najczęściej w postaci mikrokrystalicznych, ziemistych lub proszkowych nalotów i naskorupień. Tworzy również niewielkie skupienia o budowie kulistej lub groniastej (botryoidalnej). Jego wygląd jest zazwyczaj niepozorny, a okazy rzadko osiągają rozmiary przekraczające kilka milimetrów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest kruchy i ma gęstość 2,86 g/cm³. Połysk jest najczęściej woskowy, matowy lub ziemisty. Jest minerałem przeświecającym, a w grubszych skupieniach staje się nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Carrboydyt charakteryzuje się typową, bladą, niebieskozieloną lub turkusową barwą, związaną z obecnością jonów niklu w jego strukturze. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia – kopalni niklu Carr Boyd, położonej na północ od Kalgoorlie w Australii Zachodniej. Został opisany i uznany za nowy gatunek minerału w 1976 roku przez E. H. Nickela i R. M. Clarke. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary wystąpień, carrboydyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Waxy to Dull
Rysa
Pale greenish white
Gęstość
2.86
Łupliwość
None
Przełam
Earthy
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Carrboydyt rozpoznaje się na podstawie jego charakterystycznej bladoniebieskozielonej barwy, niskiej twardości (około 2 w skali Mohsa) oraz typowej formy występowania w postaci ziemistych nalotów i kulistych skupień. Kluczowe znaczenie ma również jego parageneza – występowanie w strefach utleniania złóż siarczków niklu. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten może być mylony z innymi wtórnymi minerałami niklu o podobnej barwie, takimi jak takowit, hydrohonessyt, glaucosferyt czy gazpeit. Gazpeit, będący węglanem, będzie reagował z kwasem solnym, podczas gdy carrboydyt (siarczan) nie wykazuje takiej reakcji. Ostateczne odróżnienie od pozostałych siarczanów i wodorotlenków niklu często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak spektroskopia EDS lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Carrboydyt nie tworzy makroskopowych, dobrze wykształconych kryształów. Występuje wyłącznie w formie skupień mikrokrystalicznych: ziemistych, proszkowych mas, a także naskorupień o budowie groniastej (botryoidalnej) lub sferulitycznej.

Środowisko występowania

## Geneza Carrboydyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż siarczków niklu i miedzi. Tworzy się w wyniku powolnego rozkładu pierwotnych minerałów kruszcowych, takich jak pentlandyt, wiolaryt, milleryt czy chalkopiryt, w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi produktami wietrzenia siarczków. Do jego najczęstszych minerałów towarzyszących należą: takowit, hydrohonessyt, glaucosferyt, gazpeit, pekorait, a także gips, epsomit, morenosyt i goethyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest kopalnia niklu Carr Boyd w Australii Zachodniej. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z kopalni Lord Brassey na Tasmanii (Australia), z antycznych hałd w greckim Laurionie (Lavrion), a także z Goms w kantonie Valais w Szwajcarii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazów carrboydytu zależy przede wszystkim od intensywności i czystości jego bladoniebieskozielonej barwy. Wyżej cenione są okazy o wyraźnie uformowanych skupieniach groniastych niż te w formie ziemistych nalotów. Ważna jest również wielkość pokrycia na skale macierzystej oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących, które podnoszą wartość naukową i wizualną okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane okazy, choć zazwyczaj mikroskopijnej wielkości, pochodzą z lokalizacji typowej w Australii (Carr Boyd Mine). Materiał kolekcjonerski bywa również znajdowany w historycznych kopalniach w Laurionie w Grecji, które są znane z bogactwa rzadkich minerałów wtórnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy carrboydytu są bardzo delikatne i wrażliwe na wodę. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza o niewielkim ciśnieniu. Kontakt z wodą, a zwłaszcza z gorącą, może prowadzić do częściowego rozpuszczenia lub chemicznej zmiany minerału. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki i podatny na zarysowania. Należy chronić go przed uderzeniami i ścieraniem. Jest również wrażliwy na podwyższoną temperaturę, która może spowodować utratę wody z jego struktury (dehydratację) i jego zniszczenie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętych, szczelnych pudełkach typu „perky box”. Chroni to minerał przed kurzem, wilgocią oraz uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej