Carpathite
Wzór chemiczny: C₂₄H₁₂
Karpatyt to bardzo rzadki minerał organiczny, ceniony za intensywnie żółtą barwę i silną fluorescencję w świetle ultrafioletowym.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1.5
- Barwa
- Yellow, yellowish brown
- Połysk
- Vitreous, Resinous, Pearly
- Rysa
- Pale yellow
- Gęstość
- 1.35
- Łupliwość
- on {001}, {100}, <mi>{_201}</mi>
- Przełam
- Splintery
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną karpatytu jest jego spektakularna, intensywnie żółta fluorescencja w świetle UV. W świetle dziennym można go rozpoznać po charakterystycznej cytrynowożółtej barwie, igiełkowej formie kryształów i bardzo niskiej twardości. Często występuje w towarzystwie cynobru. ## Odróżnianie od podobnych Karpatyt bywa mylony z siarką rodzimą, która również jest żółta i miękka. Siarka jednak nie wykazuje tak silnej fluorescencji i tworzy inne formy krystaliczne. Autunit i inne minerały uranowe mogą mieć podobny kolor i fluorescencję, ale są znacznie twardsze, gęstsze i, co najważniejsze, radioaktywne, w przeciwieństwie do karpatytu. ## Formy kryształów Karpatyt krystalizuje w układzie jednoskośnym. Najczęściej tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub włoskowe kryształy. Często występują one w formie promienistych lub chaotycznych agregatów, a także jako cienkie naloty i powłoki na powierzchni skał.
Środowisko występowania
## Geneza Karpatyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w wyniku krystalizacji z roztworów bogatych w węglowodory, które przemieszczają się przez spękane skały. Jego powstawanie jest często związane z aktywnością wulkaniczną i obecnością złóż rtęci. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z cynobrem, metacinobrem, kwarcem, kalcytem, barytem, idrialitem i markasytem. Obecność cynobru jest bardzo typowa dla stanowisk z karpatytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału to złoża rtęci na Ukrainie (obwód zakarpacki, np. Ołenewo) i w Rosji (Czukotka). Znany jest również z Kalifornii w USA (hrabstwa Lake i Sonoma), gdzie występuje w strefach przeobrażeń związanych z gorącymi źródłami i złożami rtęci.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy karpatytu to te, które posiadają bogate, gęste skupienia dobrze wykształconych, igiełkowych kryształów o intensywnej, cytrynowożółtej barwie. Kluczowa jest również estetyczna kompozycja na niewielkim fragmencie skały macierzystej (matrycy), często w kontraście z czerwonym cynobrem. Wielkość kryształów rzadko przekracza kilka milimetrów, więc liczy się przede wszystkim jakość i nasycenie agregatu. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z historycznych lokalizacji na Zakarpaciu na Ukrainie. Bardzo dobrej jakości materiał, często w asocjacji z cynobrem, pochodzi również z kopalni rtęci w rejonie Culver-Baer i Socrates w hrabstwie Sonoma w Kalifornii, USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy karpatytu są ekstremalnie delikatne i miękkie. Należy je czyścić wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza w puszce, używanego z bezpiecznej odległości, aby usunąć kurz. Jakikolwiek kontakt z wodą, szczoteczkami czy ściereczkami jest niedopuszczalny i grozi bezpowrotnym zniszczeniem kryształów. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, rozpuszczalników, a także wody. Karpatyt jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego stopienie lub uszkodzenie. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na silne światło słoneczne, które może powodować blaknięcie. Unikać wibracji i wstrząsów. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount" lub w gablotkach, z dala od kurzu i bezpośredniego światła. Najlepiej trzymać je w stabilnych warunkach temperaturowych i wilgotnościowych. Ze względu na kruchość, nie powinny być umieszczane w pobliżu innych, cięższych minerałów.