Carlosruizite

Wzór chemiczny: K<sub>3</sub>Na<sub>2</sub>Na<sub>3</sub>Mg<sub>5</sub>(I<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>6</sub>(Se<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>6</sub>·6H<sub>2</sub>O

Carlosruizyt to niezwykle rzadki jodan-selenian potasu, sodu i magnezu, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o intensywnie pomarańczowej barwie.

## Charakterystyka Carlosruizyt jest złożonym uwodnionym jodanem-selenianem o wyjątkowo skomplikowanym składzie chemicznym, zawierającym potas, sód i magnez. Występuje w postaci bardzo małych, heksagonalnych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, które rzadko przekraczają 0.3 mm wielkości. Kryształy te często tworzą rozetowe lub sferyczne agregaty. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jaskrawa pomarańczowa barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 3 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk. Jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, dokładne określenie gęstości było trudne, jednak obliczona wartość wynosi 3.63 g/cm³. ## Barwy i odmiany Carlosruizyt występuje w jednolitym, charakterystycznym, jaskrawopomarańczowym kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Corocoro w prowincji Pacajes w Boliwii. Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez IMA w 2014 roku (IMA2014-076). Nazwa honoruje Carlosa Ruiza Fullera (1916–1992), chilijskiego geologa i założyciela Instituto de Investigaciones Geológicas w Chile, za jego wkład w poznanie geologii i złóż mineralnych Chile. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, carlosruizyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów (tzw. "micromounts").

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnopomarańczowa
Gęstość
3.63
Łupliwość
Doskonała {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Carlosruizyt jest rozpoznawalny głównie na podstawie swojego unikalnego wyglądu: jaskrawopomarańczowych, heksagonalnych, tabliczkowych kryształów tworzących niewielkie agregaty. Identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS/WDS) w celu potwierdzenia jego złożonego składu (obecności jodu, selenu, potasu, sodu i magnezu). ## Odróżnianie od podobnych Na podstawie samego koloru mógłby być mylony z innymi jaskrawo zabarwionymi minerałami wtórnymi. Jednak jego charakterystyczna heksagonalna forma kryształów, specyficzne środowisko występowania (asocjacje z innymi jodanami) oraz ekstremalna rzadkość pozwalają na jego odróżnienie. Pewność daje jedynie analiza chemiczna. ## Formy kryształów Tworzy heksagonalne, tabliczkowe kryształy, często spłaszczone zgodnie z płaszczyzną podstawy {0001}. Występuje również w formie krótkich pryzmatów. Kryształy te zazwyczaj łączą się w rozetowe lub kuliste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Carlosruizyt jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefie utleniania złóż miedzi w ekstremalnie suchych (pustynnych) warunkach klimatycznych. Jego powstanie jest związane z procesami wietrzenia minerałów pierwotnych zawierających selen, w obecności roztworów bogatych w jodany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich jodanów i selenianów. W lokalizacji typowej (kopalnia Corocoro) znaleziono go w asocjacji z gipsem, antofagastytem, chalkomenitem, a także z nowo opisanymi minerałami takimi jak fuenzalidait i leightonit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania carlosruizytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia miedzi Corocoro, dystrykt Coro Coro, prowincja Pacajes, departament La Paz w Boliwii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów carlosruizytu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wielkości kryształów na matrycy skalnej. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi, jaskrawo pomarańczowymi kryształami lub ich bogatymi skupieniami. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, ważna jest również estetyka całej próbki i kontrast z otaczającymi minerałami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów carlosruizytu jest kopalnia Corocoro w Boliwii. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy carlosruizytu są niezwykle małe i delikatne. Należy unikać jakiegokolwiek czyszczenia mechanicznego. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości w celu usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, ponieważ minerał może być w niej rozpuszczalny. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, które mogą spowodować jego degradację. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, najlepiej w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount" z dala od kurzu, wilgoci i źródeł światła. Ze względu na kruchość, należy unikać wibracji i wstrząsów.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej