Carlinite
Wzór chemiczny: Tl<sup>1+</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup>
Karlinit to rzadki siarczek talu, tworzący drobne, metaliczne ziarna o charakterystycznym czarnym kolorze i rysie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1-1.5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 8.1
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Trigonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja karlinitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na mikroskopijną wielkość ziaren i podobieństwo do innych czarnych siarczków. Rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza EDS/WDS (mikrosonda elektronowa) w celu potwierdzenia składu chemicznego (obecność wyłącznie talu i siarki). Jego ekstremalna miękkość i czarna rysa są cechami pomocniczymi, ale niewystarczającymi do pewnej identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Karlinit można pomylić z wieloma innymi czarnymi, metalicznymi minerałami, które z nim współwystępują, takimi jak lorandyt, getchellit, piryt czy markasyt. Odróżnienie "na oko" lub za pomocą prostych testów jest niemożliwe. Wymagana jest analiza chemiczna. ## Formy kryształów Karlinit tworzy wyłącznie anhedralne, nieregularne ziarna, często o zaokrąglonych lub nieregularnych zarysach. Nie zaobserwowano jego dobrze wykształconych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Karlinit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w wyniku osadzania z roztworów bogatych w tal i siarkę w temperaturze poniżej 150°C. Typowo tworzy się w złożach złota typu "Carlin", gdzie jest rozproszony w skałach osadowych (mułowcach, wapieniach) bogatych w materię organiczną i węglany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami talu, takimi jak lorandyt, getchellit, christyt, a także z realgarem, aurypigmentem, pirytem, markasytem, kwarcem, kalcytem i barytem. Często towarzyszy mu również złoto, choć w postaci mikroskopijnych wrostków. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania karlinitu są złoża złota w północnej Nevadzie, USA, w szczególności kopalnia Carlin (miejsce odkrycia) w hrabstwie Eureka. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z złoża rtęci Lanmuchang w prowincji Guizhou w Chinach oraz złoża złota Vorontsovskoye na Uralu w Rosji.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu karlinitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wielkości widocznych ziaren w skale macierzystej. Ponieważ minerał ten jest mikroskopijny, okazy, na których można dostrzec skupienia czarnych ziaren pod powiększeniem, są uważane za wartościowe. Kontrast z jasną skałą macierzystą (np. kwarcem) podnosi atrakcyjność wizualną. Współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami talu również znacząco podnosi wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i klasyczne okazy pochodzą z kopalni złota Carlin w Nevadzie, USA. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za referencyjny dla gatunku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów z karlinitem generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Ze względu na jego występowanie w postaci drobnych, wrośniętych ziaren, czyszczenie nie jest zwykle konieczne. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Karlinit jest minerałem zawierającym wysoce toksyczny tal. Należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce. Nie wolno go podgrzewać ani poddawać działaniu kwasów, które mogą uwolnić toksyczne związki. Przechowywać z dala od dzieci i zwierząt. ## Przechowywanie Okazy karlinitu należy przechowywać w szczelnie zamkniętych, wyraźnie oznaczonych pojemnikach lub pudełkach klaserowych, z etykietą ostrzegającą o toksyczności. Najlepiej trzymać go z dala od innych minerałów, aby uniknąć przypadkowego zanieczyszczenia kolekcji.