Canfieldite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup><sub>8</sub>Sn<sup>4+</sup>S<sup>2-</sup><sub>6</sub>

Rzadki siarczosól cyny i srebra, tworzący ciemnoszare, metaliczne kryształy, blisko spokrewniony z argyrodytem.

## Charakterystyka Kanfieldyt jest rzadkim minerałem z grupy siarczosoli, należącym do szeregu argyrodytu, z którym tworzy roztwór stały. Jest to siarczosól cyny i srebra. Występuje zazwyczaj w postaci wrosłych ziaren, skupień ziarnistych lub tworzy naloty i powłoki. Dobrze wykształcone kryształy są rzadkością i zwykle mają niewielkie rozmiary, przyjmując formy pseudooktaedryczne, sześciany lub dwunastościany. Jego powierzchnia jest często matowa lub pokryta czarnym nalotem. ## Właściwości fizyczne Kanfieldyt jest minerałem kruchym o twardości 2.5 w skali Mohsa. Ma metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość jest wysoka, wynosi około 6.28 g/cm³. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Jego barwa jest stalowoszara do niemal czarnej, często z fioletowym lub brązowawym odcieniem. Na świeżym przełamie jest jaśniejszy, lecz szybko ciemnieje pod wpływem powietrza. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1893 roku przez Samuela L. Penfielda. Nazwa kanfieldyt (ang. canfieldite) została nadana na cześć Fredericka A. Canfielda (1849-1926), amerykańskiego inżyniera górnictwa i znanego kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy pozyskał okazy tego minerału i rozpoznał w nich obecność cyny. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, kanfieldyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
6.28
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kanfieldyt rozpoznaje się po jego stalowoszarej do czarnej barwie, metalicznym połysku, wysokiej gęstości oraz współwystępowaniu z innymi siarczkami i siarczosolami srebra w żyłach hydrotermalnych. Charakterystyczne jest również jego matowienie i ciemnienie na powietrzu. Reaguje z kwasem azotowym. ## Odróżnianie od podobnych Kanfieldyt jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od argyrodytu bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, XRD), które mogą potwierdzić dominację cyny nad germanem. Może być również mylony z akantytem, który jednak zazwyczaj tworzy kryształy o innej morfologii i jest bardziej plastyczny. Inne podobne siarczki, jak chalkozyn czy stefanit, różnią się od niego subtelnymi właściwościami fizycznymi i formami kryształów. ## Formy kryształów Kryształy, choć rzadkie, krystalizują w układzie regularnym. Najczęściej spotykane są formy przypominające sześciany, ośmiościany i dwunastościany rombowe, często zniekształcone lub zaokrąglone. Zazwyczaj występuje w skupieniach ziarnistych, dendrytycznych lub jako masywne wrostki w innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Kanfieldyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich i średnich temperaturach w żyłach kruszcowych bogatych w srebro, cynę i siarkę. Jest jednym z późniejszych minerałów krystalizujących w sekwencji mineralizacji. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z argyrodytem, akantytem, galeną, pirytem, markasytem, sfalerytem, stefanitem, pirargyrytem, proustytem, kwarcem oraz węglanami. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze znane okazy, to kopalnia Colquechaca w departamencie Potosí w Boliwii. Inne znaczące lokalizacje to m.in. Freiberg w Saksonii (Niemcy), kopalnia Uchucchacua w Peru, a także niektóre złoża w Japonii (kopalnia Ikuno), Rosji (Dalniegorsk) i Stanach Zjednoczonych (Nevada).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o metalicznym połysku, co jest dużą rzadkością. Wysoko oceniane są również bogate skupienia krystaliczne na matriksie, zwłaszcza w towarzystwie innych rzadkich siarczosoli. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - każdy okaz z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów jest uważany za wyjątkowy. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy kanfieldytu pochodzą z historycznej lokalizacji w Colquechaca w Boliwii. Okazy z tego miejsca, często z dobrze zdefiniowanymi kryształami, są uważane za światowy standard dla tego minerału i osiągają najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kanfieldytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć sprężonego powietrza. Kontakt z wodą, zwłaszcza z dodatkiem detergentów, jest niewskazany, ponieważ może przyspieszyć proces utleniania i matowienia powierzchni. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich środków chemicznych, kwasów i zasad. Minerał jest wrażliwy na działanie powietrza i wilgoci, które powodują jego ciemnienie. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie intensywnego światła. ## Przechowywanie Kanfieldyt najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych, szczelnych pojemnikach lub pudełkach klaserowych, aby ograniczyć dostęp powietrza i wilgoci. Warto rozważyć użycie pochłaniaczy wilgoci. Należy go chronić przed uszkodzeniami mechanicznymi, ponieważ jest bardzo kruchy.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej