Calumetite

Wzór chemiczny: Cu²⁺₄CaCl₂(OH)₈·4H₂O

Niebieski, wtórny minerał miedzi, tworzący mikroskopijne, tabliczkowe kryształy i rozetowe agregaty, odkryty w kopalniach półwyspu Keweenaw w USA.

## Charakterystyka Kalumetit (Calumetite) to rzadki minerał z grupy halogenków, a konkretnie uwodniony hydroksychlorek miedzi i wapnia. Występuje w postaci bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów, które często tworzą rozetowe lub promieniste agregaty. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy są najczęściej obserwowane pod powiększeniem. Jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów wietrzenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy kalumetitu są bardzo miękkie, o twardości 2 w skali Mohsa, co oznacza, że można je zarysować paznokciem. Charakteryzują się szklistym połyskiem. Są przezroczyste do przeświecających. Ze względu na porowatą naturę agregatów, jego gęstość nie została precyzyjnie określona. ## Barwy i odmiany Minerał ten przyjmuje charakterystyczne odcienie niebieskiego - od lazurowego (azure blue) po jasnoniebieski (powder blue). Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Kalumetit został po raz pierwszy opisany w 1963 roku przez Donalda W. Pollocka. Jego nazwa pochodzi od miasta Calumet w hrabstwie Houghton w stanie Michigan (USA), w pobliżu którego znajduje się miejsce jego odkrycia - kopalnia Centennial. Nazwa nawiązuje do szerszego regionu górniczego, znanego z występowania minerałów miedzi. ## Zastosowania Kalumetit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swoją rzadkość i klasyczną lokalizację.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
0
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kalumetit rozpoznaje się na podstawie jego charakterystycznej lazurowej lub jasnoniebieskiej barwy, formy występowania w postaci drobnych, rozetowych agregatów oraz bardzo niskiej twardości. Kluczowe jest również jego pochodzenie - występuje w strefach utleniania złóż miedzi, często na skałach bazaltowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak szatukit (shattuckite) czy planchéit. Odróżnienie wymaga często analizy chemicznej lub krystalograficznej. Kalumetit wyróżnia się jednak specyficzną formą cienkich, tabliczkowych kryształów tworzących rozety i bardzo niską twardością. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, krystalizujące w układzie rombowym. Kryształy te niemal zawsze występują w postaci promienistych lub rozetowych agregatów, a także jako powłoki i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w wyniku działania roztworów bogatych w chlorki na pierwotne minerały miedzi w strefach utleniania złóż hydrotermalnych. Tworzy się w pustkach i szczelinach w skałach wulkanicznych, takich jak bazalty, w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi. W lokalizacji typowej (kopalnie w Michigan) znajdowany jest w towarzystwie miedzi rodzimej, kuprytu, atacamitu, paratacamitu, anthonytu, tremolitu i kwarcu. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania kalumetitu są kopalnie zlokalizowane na półwyspie Keweenaw w hrabstwie Houghton, Michigan, USA, w szczególności kopalnia Centennial (miejsce typowe) oraz pobliskie kopalnie Calumet & Hecla. Poza USA, jego obecność odnotowano w kopalni Lavrion w Grecji oraz w kilku miejscach w Niemczech (np. w Nadrenii-Palatynacie).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy kalumetitu to te z dobrze wykształconymi, wyraźnymi rozetami o intensywnej, lazurowej barwie, kontrastujące z jasną skałą macierzystą. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jakość okazu ocenia się pod powiększeniem. Ważna jest również obfitość nalotu i brak uszkodzeń delikatnych agregatów. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z historycznych kopalń półwyspu Keweenaw w Michigan, USA. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za wzorcowy dla tego gatunku minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kalumetitu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości, aby usunąć luźny kurz. Należy unikać kontaktu z wodą, która może rozpuścić lub uszkodzić mikrokryształy. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki, podatny na zarysowania i ścieranie. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które mogą prowadzić do dehydratacji i zmiany barwy. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i zmianami wilgotności. Nie nadaje się do ekspozycji w otwartych gablotach.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej