Calkinsite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ce³⁺₂(CO₃)₃·₄H₂O

Calkinsyt-(Ce) to rzadki, uwodniony węglan ceru, tworzący drobne, białe lub żółtawe kryształy i agregaty, zwykle w asocjacji z innymi minerałami ziem rzadkich.

## Charakterystyka Calkinsyt-(Ce) jest uwodnionym węglanem pierwiastków ziem rzadkich z dominującym cerem. Występuje najczęściej w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Kryształy te często tworzą rozetowe lub promieniste agregaty, a także cienkie naloty i skupienia ziemiste. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się stosunkowo niską twardością, wynoszącą 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma połysk szklisty do perłowego, szczególnie widoczny na powierzchniach łupliwości. Jest minerałem lekkim, o gęstości około 3.28 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Calkinsyt-(Ce) jest zazwyczaj biały, żółtawy, bladożółty lub żółtozielony. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1953 roku przez Williama T. Pecorę i Joe H. Kerra. Nazwa "calkinsyt" honoruje Franka Cathcarta Calkinsa (1878-1974), amerykańskiego geologa pracującego dla United States Geological Survey (USGS). Przyrostek "-(Ce)" został dodany później zgodnie z zasadami nazewnictwa minerałów, aby wskazać, że cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego składzie chemicznym. Miejscem typowym są góry Bearpaw w hrabstwie Hill, w stanie Montana, USA. ## Zastosowania Calkinsyt-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki przedstawiciel grupy węglanów ziem rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Barwa: pale yellow
Połysk: Vitreous to Pearly
Rysa: White to yellowish white
Gęstość: 3.28
Łupliwość: {010} perfect, {101} distinct
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja calkinsytu-(Ce) w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. W kolekcji rozpoznaje się go na podstawie charakterystycznej asocjacji z innymi minerałami węglanowymi ziem rzadkich (np. lantanitem, ankylitem) w karbonatytach. Niewielkie, tabliczkowe kryształy o żółtawej barwie i perłowym połysku są cechą wskazującą, jednak pewne oznaczenie wymaga analiz chemicznych (EDS) i rentgenowskich (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi węglanami REE, takimi jak lantanit-(Ce) czy ankylit-(Ce). Lantanit-(Ce) ma podobny wygląd, ale krystalizuje w układzie rombowym i często ma silniejszy perłowy połysk. Ankylit-(Ce) jest twardszy (4-4.5) i gęstszy. Ostateczne rozróżnienie jest możliwe tylko za pomocą metod analitycznych. ## Formy kryształów Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, często wydłużone, tworzące formy listewkowe. Kryształy te grupują się w rozety, agregaty promieniste, a także w skupienia blaszkowe i ziemiste.

Środowisko występowania

## Geneza Calkinsyt-(Ce) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach wietrzenia karbonatytów i innych skał magmowych bogatych w pierwiastki ziem rzadkich. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów REE, takich jak burbankit czy ankylit, pod wpływem wód powierzchniowych nasyconych dwutlenkiem węgla. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi węglanami i minerałami REE. Typowe minerały towarzyszące to lantanit-(Ce), ankylit-(Ce), burbankit, baryt, kalcyt, dolomit, goethyt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska dla tego minerału znajdują się w USA, w górach Bearpaw w Montanie (miejsce typowe). Znany jest również z karbonatytów na półwyspie Kolskim w Rosji (masyw Chibiny i Kowdor), z kompleksu St. Honoré w Quebecu w Kanadzie oraz z kilku innych, nielicznych lokalizacji na świecie, gdzie występują karbonatyty.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne rozety lub promieniste agregaty. Ważny jest wyraźny, żółty kolor oraz kontrastujące podłoże. Ponieważ kryształy są zwykle bardzo małe, okazy mikromontażowe są standardem. Duże, widoczne gołym okiem agregaty należą do rzadkości i są wysoko cenione. ## Popularne stanowiska Najlepsze jakościowo okazy, stanowiące wzorzec dla tego minerału, pochodzą z miejsca typowego w górach Bearpaw w Montanie, USA. Okazy z Rosji (Półwysep Kola) również dostarczają materiału kolekcjonerskiego, choć często o mniejszej atrakcyjności wizualnej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na niską twardość i możliwą reaktywność z kwasami, należy unikać kontaktu z chemikaliami. Użycie wody, zwłaszcza destylowanej, powinno być ograniczone do minimum i przeprowadzane z dużą ostrożnością. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych (w szczególności kwasów, które mogą go rozpuścić), wysokiej temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na wilgoć. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy calkinsytu-(Ce) najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed zarysowaniem i uderzeniami. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią.