Caledonite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>2</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>5</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(CO<sub>3</sub>)(OH)<sub>6</sub>

Kaledonit to rzadki siarczan i węglan ołowiu i miedzi, ceniony za intensywnie niebieskozielone, pręcikowe kryształy.

## Charakterystyka Kaledonit jest minerałem wtórnym z grupy siarczanów i węglanów. Tworzy charakterystyczne, wydłużone i często prążkowane wzdłuż osi kryształy, które mogą osiągać do kilku centymetrów długości. Zazwyczaj występuje w formie niewielkich, promienistych lub splątanych agregatów, a także w postaci nalotów i skupień ziarnistych. Jego żywa, niebieskozielona barwa czyni go łatwo zauważalnym. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał stosunkowo miękki, o twardości 2.5-3 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty, przechodzący w żywiczny na powierzchniach przełamu. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 5.7 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. ## Barwy i odmiany Kaledonit najczęściej przybiera barwę głębokiej zieleni morskiej, niebieskozieloną lub zielononiebieską. Rzadziej spotykane są okazy o odcieniu żółtozielonym. Minerał ten nie tworzy nazwanych odmian, a jego kolorystyka jest stosunkowo stała. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1820 roku przez Henry'ego Jamesa Brooke'a, pochodzi od słowa "Kaledonia" - starożytnej, łacińskiej nazwy Szkocji. Nawiązuje ona do miejsca pierwszego odkrycia minerału w kopalniach ołowiu w Leadhills w południowej Szkocji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, kaledonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3
Połysk
Szklisty do żywicznego
Rysa
Zielonawobiała
Gęstość
5.7
Łupliwość
Doskonała wg {010}, dobra wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to intensywna niebieskozielona barwa, szklisto-żywiczny połysk oraz charakterystyczny pokrój wydłużonych, prążkowanych kryształów. Ważnym wskaźnikiem jest też współwystępowanie z innymi wtórnymi minerałami miedzi i ołowiu. ## Odróżnianie od podobnych Kaledonit bywa mylony z linarytem, który ma jednak znacznie intensywniejszą, lazurowobłękitną barwę i krystalizuje w układzie jednoskośnym. Można go również pomylić z brochantytem, który tworzy jednak zazwyczaj igiełkowe kryształy o bardziej zielonym odcieniu. ## Formy kryształów Krystalizuje w formie pryzmatycznych, wydłużonych słupków, często z podłużnym prążkowaniem na ścianach. Kryształy rzadko występują pojedynczo, najczęściej tworzą wachlarzowate, promieniste lub bezładnie splątane agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to typowy minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających jednocześnie miedź i ołów. Tworzy się w wyniku reakcji wód powierzchniowych z siarczkami, takimi jak galena i chalkopiryt. ## Asocjacje mineralne Najczęściej występuje w towarzystwie innych wtórnych minerałów Cu-Pb, takich jak linaryt, anglesyt, cerusyt, brochantyt, malachit, azuryt i leadhillit. ## Lokalizacje Najważniejsze historyczne stanowisko to Leadhills w Szkocji (Wielka Brytania). Piękne okazy pochodzą z kopalni Mammoth-St. Anthony w Arizonie i Blue Bell w Kalifornii (USA). Inne znane lokalizacje to Red Gill w Kumbrii (Anglia), Tsumeb (Namibia) oraz Broken Hill (Nowa Południowa Walia, Australia).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami o intensywnej, niebieskozielonej barwie. Szczególnie poszukiwane są bogate grupy krystaliczne na kontrastującym podłożu skalnym oraz estetyczne asocjacje z linarytem lub cerusytem. ## Popularne stanowiska Klasyczne, najbardziej cenione okazy pochodzą z Leadhills w Szkocji oraz z kopalni w Arizonie (USA). Okazy z tych lokalizacji osiągają najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Należy czyścić go bardzo ostrożnie, używając wyłącznie wody destylowanej i miękkiego pędzelka. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć delikatne kryształy. ## Czego unikać Kaledonit jest wrażliwy na chemikalia, zwłaszcza na kwasy, w których łatwo się rozpuszcza. Należy unikać nagłych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne. Jest minerałem kruchym, podatnym na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy kaledonitu najlepiej przechowywać w osobnych, zamykanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami. Ze względu na jego miękkość, nie powinien mieć kontaktu z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej