Calderónite

Wzór chemiczny: Pb²⁺₂Fe³⁺(V⁵⁺O₄)₂(OH)

Kalderonit to rzadki wanadan ołowiowo-żelazowy, tworzący skupienia drobnych, tabliczkowych kryształów o intensywnie czerwonej barwie.

## Charakterystyka Kalderonit jest rzadkim minerałem z grupy wanadanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony wanadan ołowiu i żelaza. Występuje najczęściej w postaci skupień bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko osiągają rozmiary widoczne gołym okiem. Tworzy także naskorupienia i agregaty ziemiste lub proszkowe. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jaskrawoczerwona do pomarańczowoczerwonej barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy kalderonitu wykazują połysk określany jako diamentowy do żywicznego. Minerał jest przeświecający. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, dokładne określenie twardości i gęstości jest trudne; twardość jest szacowana, a gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 5,55 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten cechuje się jednorodną, charakterystyczną paletą barw – od jaskrawoczerwonej, przez czerwonopomarańczową, do pomarańczowej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje hiszpańskiego geologa i mineraloga Salvadora Calderóna y Arana (1851–1911), profesora Uniwersytetu w Madrycie. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1951 roku na podstawie materiału pochodzącego z kopalni w hiszpańskiej Andaluzji, jednak jego pełna charakterystyka i zatwierdzenie przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) nastąpiły znacznie później. ## Zastosowania Kalderonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc cenionym nabytkiem dla specjalistycznych zbiorów ze względu na swoją rzadkość i intensywną barwę.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3-4
Barwa: Reddish orange to reddish brown, yellow
Połysk: Adamantine to resinous
Rysa: reddish orange, yellow
Gęstość: 6.05
Łupliwość: None
Przełam: Splintery
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kalderonit można rozpoznać przede wszystkim po jego intensywnej, jaskrawoczerwonej lub pomarańczowoczerwonej barwie, pomarańczowej rysie oraz występowaniu w formie drobnych, tabliczkowych kryształów tworzących naskorupienia. Charakterystyczny jest również jego diamentowy połysk. Występuje w strefach utleniania złóż polimetalicznych, co jest ważną wskazówką terenową. ## Odróżnianie od podobnych Kalderonit bywa mylony z wanadynitem, który również jest wanadanem ołowiu. Wanadynit tworzy jednak zazwyczaj znacznie większe, dobrze wykształcone heksagonalne kryształy o pokroju słupkowym lub tabliczkowym i rzadko ma tak intensywnie czerwoną barwę. Innym podobnym minerałem może być krokoit (chromian ołowiu), który ma zbliżoną barwę, ale tworzy pryzmatyczne kryształy i występuje w innych asocjacjach mineralnych. ## Formy kryształów Kryształy kalderonitu są bardzo małe, zwykle mikroskopijne. Przyjmują formę cienkich, spłaszczonych tabliczek lub listewek. Najczęściej tworzą gęste skupienia, naskorupienia lub agregaty o wyglądzie ziemistym lub proszkowym na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Kalderonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych lub gossanach) złóż polimetalicznych, które są bogate w ołów i wanad. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów kruszcowych zawierających te pierwiastki w warunkach silnego utleniania. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu i wanadu. Do najczęstszych asocjacji należą: brackebuschyt, piromorfit, wanadynit, mottramit, deskliozyt, cerusyt, anglezyt oraz tlenki żelaza takie jak goethyt i hematyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska kalderonitu znajdują się w Hiszpanii, w regionie Andaluzja (np. w pobliżu Cuevas del Almanzora). Znany jest również z kilku lokalizacji w Stanach Zjednoczonych, m.in. w Arizonie (kopalnia Rowley) i Nevadzie. Potwierdzono jego występowanie także w Namibii, Argentynie i Niemczech.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są okazy, na których widoczne są dobrze wykształcone, choćby mikroskopijne, kryształy o intensywnej, jaskrawoczerwonej barwie. Wysoko cenione są bogate naskorupienia pokrywające znaczną powierzchnię matrycy skalnej. Kontrast barwny z jasną skałą macierzystą (np. kwarcem) również podnosi atrakcyjność okazu. Ze względu na rzadkość, każdy okaz z potwierdzoną tożsamością jest wartościowy. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z pierwotnych lokalizacji w Hiszpanii. Materiał z kopalni Rowley w Arizonie (USA) również dostarczył na rynek kolekcjonerski dobrej jakości mikrokryształy.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kalderonitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na jego kruchość i potencjalną reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. Czyszczenie mechaniczne, nawet miękką szczoteczką, może uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą zniszczyć minerał. Kalderonit jest kruchy i wrażliwy na ultradźwięki. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Okazy powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, z dala od kurzu i bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej przechowywać go w oryginalnym pudełku kolekcjonerskim (tzw. "perky box"), aby zminimalizować ryzyko uszkodzeń mechanicznych.