Calciouranoite

Wzór chemiczny: (Ca,Ba,Pb<sup>2+</sup>,K,Na)U<sup>6+</sup><sub>2</sub>O<sub>7</sub>·5H<sub>2</sub>O

Kalciouranoit to rzadki, wtórny minerał uranu o intensywnie pomarańczowej barwie, występujący w strefach utleniania złóż uranowych.

## Charakterystyka Kalciouranoit jest uwodnionym tlenkiem uranu i wapnia, należącym do grupy uranofanów. Tworzy bardzo drobne, listewkowe lub igiełkowe kryształy, które zazwyczaj występują w postaci promienistych agregatów, rozet, skupień włóknistych lub ziemistych naskorupień. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy są trudne do zaobserwowania gołym okiem. Minerał charakteryzuje się intensywną, pomarańczową lub żółtopomarańczową barwą. ## Właściwości fizyczne Kryształy są zbyt małe, aby wiarygodnie określić ich twardość, połysk czy przezroczystość. Połysk opisywany jest jako matowy lub ziemisty w przypadku agregatów. Jest minerałem silnie radioaktywnym. ## Barwy i odmiany Kalciouranoit występuje w charakterystycznych odcieniach od pomarańczowego do żółtopomarańczowego. Nie wyróżnia się jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności wapnia (łac. *calcius*) oraz uranu (*uranium*). Został opisany po raz pierwszy w 1935 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, kalciouranoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc przedmiotem zainteresowania wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-3
Połysk
Matowy
Rysa
Pomarańczowożółta
Gęstość
4.69
Łupliwość
Doskonała w {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną kalciouranoitu jest jego intensywna pomarańczowa barwa, forma występowania w postaci promienistych lub ziemistych agregatów oraz silna radioaktywność, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera-Müllera. Występuje w charakterystycznym środowisku geologicznym - strefach utleniania złóż uranu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o podobnej barwie, takimi jak becquerelit czy curit. Becquerelit ma podobny skład, ale krystalizuje w układzie rombowym i często tworzy lepiej wykształcone kryształy. Curit (tlenek uranu i ołowiu) ma wyższą gęstość. Pewne rozróżnienie tych minerałów jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, listewkowe lub igiełkowe kryształy, rzadko przekraczające ułamki milimetra. Najczęściej obserwuje się go w formie promienistych agregatów, rozet, skupień włóknistych, a także jako ziemiste i pylaste naloty oraz naskorupienia na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Kalciouranoit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż uranowych. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów uranu, głównie uraninitu, pod wpływem wód bogatych w wapń. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z uraninitem (jako minerałem pierwotnym), a także z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak becquerelit, schoepit, curit, kasolit, uranofan i gips. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału to złoże Mounana w Gabonie oraz Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. Znany jest również z kilku miejsc w Niemczech (np. kopalnia Krunkelbach w Schwarzwaldzie) oraz z Utah w USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z bogatymi, dobrze uformowanymi, promienistymi agregatami o intensywnej, pomarańczowej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny charakter kryształów, rozmiar poszczególnych igiełek nie jest kluczowym kryterium - liczy się ogólna estetyka i bogactwo całego skupienia. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z historycznych lokalizacji, takich jak Mounana w Gabonie i Shinkolobwe w DRK, są uważane za klasyki i cieszą się dużym zainteresowaniem. Wysokiej jakości mikromonty pochodzą również z niemieckich stanowisk.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał jest niezwykle delikatny i kruchy. Nie należy go czyścić mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą prowadzić do bezpowrotnego uszkodzenia okazu. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie luźnych zanieczyszczeń za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz nagłymi zmianami temperatury. Jako minerał silnie radioaktywny, wymaga specjalnych środków ostrożności. Należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, wdychania pyłu i przechowywania w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy kalciouranoitu muszą być przechowywane w szczelnych, ołowianych pojemnikach lub specjalistycznych klaserach z grubego plastiku, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie. Konieczne jest wyraźne oznakowanie pojemnika symbolem radioaktywności. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od źródeł światła i ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej