Calciomurmanite

Wzór chemiczny: (Ca&#9744;)Ti<sup>4+</sup><sub>2</sub>(Na&#9744;)Ti<sup>4+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)<sub>2</sub>O<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>4</sub>

Rzadki krzemian tytanu i wapnia, blisko spokrewniony z murmanitem, wyróżniający się dominacją wapnia nad sodem w określonych pozycjach strukturalnych.

## Charakterystyka Kalciomurmanit jest rzadkim minerałem z grupy krzemianów, należącym do grupy murmanitu. Występuje w postaci cienkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, często tworzących promieniste lub wachlarzowate skupienia. Jego barwa waha się od fioletowej i różowofioletowej do brązowawej. Jest minerałem półprzezroczystym o szklistym lub perłowym połysku, szczególnie widocznym na powierzchniach łupliwości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się niską twardością, wynoszącą około 3 w skali Mohsa. Jest kruchy i posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co powoduje, że łatwo dzieli się na cienkie, elastyczne blaszki. Gęstość wynosi około 2.84 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kalciomurmanit najczęściej przybiera barwy w odcieniach fioletu, od jasnego, różowawego fioletu po głębsze odcienie. Spotykane są również okazy brązowawe i żółtobrązowe. Nie wyróżniono jego odrębnych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa "kalciomurmanit" nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji wapnia (łac. *calcius*) oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do murmanitu. Został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2004 roku. Minerałem typowym jest materiał pochodzący z masywu Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, kalciomurmanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców badających mineralogię skał alkalicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous, Pearly
Rysa
White
Gęstość
2.84
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Micaceous
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kalciomurmanit można rozpoznać po jego charakterystycznym tabliczkowym lub listewkowym wyglądzie, fioletowej lub brązowawej barwie oraz doskonałej łupliwości, która powoduje oddzielanie się cienkich, elastycznych blaszek. Perłowy połysk na powierzchniach łupliwości jest również cechą pomocniczą. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z murmanitem, od którego jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) potwierdzających dominację wapnia nad sodem. Podobny wygląd mogą mieć również inne minerały blaszkowe, takie jak miki (np. lepidolit), jednak kalciomurmanit występuje w bardzo specyficznym środowisku geologicznym (pegmatyty agpaitowe). ## Formy kryształów Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie prostokątnym lub sześciobocznym. Kryształy te często łączą się w pakiety, wachlarze lub promieniste agregaty. Rzadko występuje w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał magmowy, krystalizujący w późnych stadiach ewolucji silnie alkalicznych, niedosyconych krzemionką intruzji (skały agpaitowe). Powstaje w hydrotermalnie zmienionych pegmatytach nefelinowo-syenitowych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami typowymi dla pegmatytów agpaitowych, takimi jak eudialit, lorenzenit, nefelin, mikroklin, egiryn, lamprofyllit, a zwłaszcza z murmanitem, z którym tworzy przerosty. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska kalciomurmanitu na świecie znajdują się w Rosji, w ultraalkalicznych masywach na Półwyspie Kolskim. Szczególnie znane są lokalizacje w masywie Chibin (kopalnia Kirovskij) oraz w masywie Łowoziero (góra Alluaiw).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, fioletowej barwie. Atrakcyjność podnoszą wyraźne agregaty wachlarzowate lub promieniste, a także kontrastowe połączenia z innymi rzadkimi minerałami z masywów Chibin i Łowoziero, takimi jak jaskrawo zabarwiony eudialit. Wielkość kryształów i brak uszkodzeń mechanicznych są kluczowe dla wartości okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość, jeśli nie wszystkie, okazy kolekcjonerskie pochodzą z Rosji, z dwóch słynnych masywów alkalicznych na Półwyspie Kolskim: Chibin i Łowoziero. Okazy z tych lokalizacji są uważane za klasyczne dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na niską twardość i doskonałą łupliwość, należy unikać mycia w wodzie i wszelkiego kontaktu z twardymi narzędziami. Najbezpieczniejsze jest czyszczenie na sucho. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, które mogą wnikać wzdłuż płaszczyzn łupliwości i powodować rozwarstwianie się minerału. Minerał jest kruchy i wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne, zarysowania i uderzenia. Należy chronić go przed nagłymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach klaserowych, z dala od kurzu i wilgoci. Ze względu na kruchość, powinien być odizolowany od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej