Calciohatertite

Wzór chemiczny: NaNaCa(CaFe<sup>3+</sup>)(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>

Kalciohatertyt to bardzo rzadki arsenian sodu, wapnia i żelaza, znajdowany w postaci mikroskopijnych, brązowych kryształów w fumarolach wulkanicznych.

## Charakterystyka Kalciohatertyt jest złożonym arsenianem z supergrupy alluaudytu, o wzorze chemicznym zbliżonym do Na₂Ca(Ca,Fe³⁺)(Fe³⁺,Mg)₂(AsO₄)₃. Tworzy bardzo małe, heksagonalne kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym, nieprzekraczające 0.2 mm. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub rozetkowych agregatów. Minerał ma charakterystyczną brązową barwę i jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w mikrominerałach. ## Właściwości fizyczne Kryształy kalciohatertytu są przeświecające i wykazują szklisty połysk. Ze względu na mikroskopijną wielkość okazów, twardość w skali Mohsa nie została określona. Gęstość minerału, obliczona na podstawie danych krystalograficznych, wynosi około 4.21 g/cm³. ## Barwy i odmiany Jedyną znaną barwą kalciohatertytu jest brązowa w różnych odcieniach. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych, co jest zrozumiałe przy tak rzadkim minerale. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 2008 roku przez zespół mineralogów pod kierownictwem Nikity V. Chukanova. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - z dominującym wapniem (łac. *calcius*) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do hatertytu. Miejscem typowym, czyli pierwszym miejscem odkrycia, jest kamieniołom Hatert przy wulkanie Bellerberg w górach Eifel w Niemczech. ## Zastosowania Kalciohatertyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako unikatowy przedstawiciel grupy arsenianów.

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
Light brown
Gęstość
4.21
Łupliwość
None
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kalciohatertytu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa i wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wskazówkami mogą być: brązowa barwa, asocjacje mineralne oraz specyficzne środowisko występowania (fumarole wulkaniczne). ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można pomylić z innymi brązowymi arsenianami występującymi w tym samym środowisku, np. berzeliitem, svabitem czy innymi minerałami z grupy alluaudytu. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na drodze analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Kalciohatertyt tworzy drobne, sześcioboczne kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Często występują w postaci promienistych lub rozetkowych agregatów na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Kalciohatertyt jest minerałem pochodzenia fumarolicznego. Powstaje w wyniku krystalizacji z gorących, bogatych w arsen gazów wulkanicznych w szczelinach i pustkach w obrębie law bazanitowych i leucytowo-tefrytowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi produktami ekshalacji wulkanicznych, takimi jak berzeliit, svabit, johilleryt, a także z hematytem i forsterytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania kalciohatertytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Hatert, położony w pobliżu wulkanu Bellerberg w rejonie Eifel (Nadrenia-Palatynat, Niemcy).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku mikrominerałów, takich jak kalciohatertyt, najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, nawet jeśli ich rozmiar jest submilimetrowy. Wartość podnosi bogactwo agregatów (np. gęste, rozetkowe skupienia) oraz estetyczne umiejscowienie na matrycy skalnej. Obecność innych rzadkich minerałów towarzyszących jest również istotnym atutem. ## Popularne stanowiska Jedyne okazy dostępne na rynku kolekcjonerskim pochodzą z lokalizacji typowej w górach Eifel w Niemczech. Są one niezwykle trudne do zdobycia i trafiają głównie do wyspecjalizowanych kolekcji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kalciohatertytu są niezwykle małe i kruche. Należy czyścić je z najwyższą ostrożnością, najlepiej za pomocą sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Odradza się czyszczenie mechaniczne (szczoteczki) oraz kontakt z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Jako arsenian, minerał jest potencjalnie toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i bezwzględnie myć ręce po kontakcie. Należy chronić go przed kwasami, wilgocią oraz gwałtownymi zmianami temperatury. Stabilność minerału nie jest w pełni zbadana, dlatego zaleca się przechowywanie w stałych warunkach. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą metodą przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu "micromount", z dala od światła, kurzu i wilgoci. Pudełko powinno być wyraźnie oznaczone ze względu na toksyczność arsenu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej