Calciocopiapite

Wzór chemiczny: CaFe<sup>3+</sup><sub>4</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>6</sub>(OH)<sub>2</sub>·20H<sub>2</sub>O

Kalcjokopiapit to uwodniony siarczan wapnia i żelaza z grupy kopiapitu, tworzący charakterystyczne, siarkowożółte naloty i skorupy.

## Charakterystyka Kalcjokopiapit jest wtórnym minerałem z grupy kopiapitu, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony siarczan wapnia i żelaza. Najczęściej występuje w postaci ziemistych lub pylastych mas, a także jako naskorupienia i naloty. Rzadziej tworzy niewielkie, dobrze wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym lub blaszkowym, zebrane w łuseczkowate agregaty. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, siarkowożółta lub cytrynowożółta barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy kalcjokopiapitu są przezroczyste do przeświecających i wykazują połysk perłowy na płaszczyznach łupliwości, a na innych powierzchniach szklisty. Agregaty są natomiast nieprzezroczyste i mają matowy, ziemisty wygląd. Jest to minerał stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2.5-3. Jego gęstość jest niewielka i wynosi około 2.1-2.2 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten przybiera barwy od siarkowożółtej, przez cytrynowożółtą, do złocistożółtej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1935 roku przez Corneliusa S. Hurlbuta Jr. i Lestera W. Strocka, nawiązuje do jego składu chemicznego (obecność wapnia - łac. *calx*) oraz strukturalnego podobieństwa do kopiapitu. Został po raz pierwszy opisany na podstawie próbek pochodzących z kopalni Chuquicamata w Chile, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Kalcjokopiapit nie ma zastosowań przemysłowych. Stanowi natomiast obiekt zainteresowania kolekcjonerów minerałów oraz naukowców badających procesy wietrzenia złóż siarczkowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3
Połysk
Pearly, Vitreous, Earthy
Rysa
Pale yellow
Gęstość
2.1-2.2
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kalcjokopiapit można rozpoznać na podstawie jego charakterystycznej siarkowożółtej barwy, niskiej twardości, niewielkiej gęstości oraz występowania w postaci nalotów i skorup w strefach utleniania złóż siarczkowych. Jego obecność jest silnie związana z wietrzejącym pirytem i innymi siarczkami żelaza. ## Odróżnianie od podobnych Makroskopowe odróżnienie kalcjokopiapitu od innych minerałów z grupy kopiapitu (np. kopiapitu) jest praktycznie niemożliwe bez analizy chemicznej potwierdzającej obecność wapnia. Można go pomylić z jarosytem, który jest jednak twardszy (2.5-3.5) i krystalizuje w układzie trygonalnym. Siarka rodzima jest znacznie lżejsza i bardziej miękka (1.5-2.5). Inne wtórne siarczany żelaza, jak fibroferryt, wyróżniają się najczęściej pokrojem włóknistym. ## Formy kryształów Kryształy są rzadkie, drobne i mają postać cienkich tabliczek lub blaszek. Zazwyczaj tworzą łuseczkowate, łuskowate lub promieniste agregaty. Najczęściej jednak kalcjokopiapit występuje w formie masywnych, ziemistych lub proszkowych skupień i naskorupień.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to typowy minerał wtórny, powstający w wyniku utleniania pirytu lub innych siarczków żelaza w warunkach suchych lub półpustynnych. Proces ten zachodzi w strefach wietrzenia (gossanach) złóż kruszcowych oraz na hałdach i w starych wyrobiskach górniczych. Do jego powstania niezbędna jest obecność roztworów bogatych w wapń. ## Asocjacje mineralne Kalcjokopiapit często współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami, takimi jak kopiapit, melanteryt, gips, alunogen, fibroferryt, halotrichyt, a także z minerałem pierwotnym, z którego powstaje - pirytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału na świecie to między innymi kopalnia Chuquicamata w Chile (lokalizacja typowa), złoża na Cyprze, kopalnia Rammelsberg w Niemczech, a także liczne wystąpienia w stanie Utah w USA (np. w kopalni Dexter).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy kalcjokopiapitu charakteryzują się intensywną, czystą, cytrynowożółtą barwą. Wartość okazu znacznie wzrasta, jeśli widoczne są dobrze wykształcone, nawet niewielkie kryształy. Atrakcyjne są również bogate naskorupienia na kontrastującym podłożu skalnym. Ze względu na kruchość i wrażliwość minerału, okazy nieuszkodzone, o dużej powierzchni, są poszukiwane przez kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się lokalizację typową - Chuquicamata w Chile. Wysokiej jakości materiał kolekcjonerski, często w postaci dobrze wykształconych mikrokryształów, pochodzi również z kopalń w stanie Utah w USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał jest bardzo wrażliwy na wodę, która może go uszkodzić lub całkowicie rozpuścić. Czyszczenie należy przeprowadzać wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza. Kategorycznie unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami. Kalcjokopiapit jest minerałem uwodnionym, dlatego jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego odwodnienie, a w konsekwencji rozpad. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne i przechowywać z dala od źródeł ciepła. Wysoka wilgotność powietrza również jest szkodliwa. ## Przechowywanie Okazy kalcjokopiapitu najlepiej przechowywać w suchym i stabilnym środowisku. Zalecane są zamykane, szczelne pojemniki lub klasery z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym), aby chronić minerał przed zmianami wilgotności otoczenia.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej