Cadmoselite
Wzór chemiczny: Cd<sup>2+</sup>Se<sup>2-</sup>
Kadmoselit to rzadki selenek kadmu, tworzący czarne, metaliczne naloty i masywne skupienia, znajdowany w strefach utleniania złóż uranowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 5.63
- Łupliwość
- Doskonała wg {0001}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Heksagonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie kadmoselitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwe. Minerał ten tworzy najczęściej niepozorne, czarne, metalicznie połyskujące naloty na innych minerałach, zwłaszcza na uraninicie. Identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi czarnymi minerałami o metalicznym połysku, takimi jak uraninit, clausthalit, tiemannit czy inne selenki. Odróżnienie bez specjalistycznego sprzętu nie jest możliwe. Współwystępowanie z uraninitem w piaskowcach jest cechą wskazującą, ale nie diagnostyczną. ## Formy kryształów Makroskopowe kryształy są nieznane. Występuje w formie mikroskopijnych, heksagonalnych płytek i blaszek, a najczęściej tworzy bardzo drobnoziarniste, ziemiste lub zbite agregaty i naloty.
Środowisko występowania
## Geneza Kadmoselit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur lub powstaje w procesach sedymentacyjnych. Tworzy się w redukcyjnych warunkach w skałach osadowych, głównie w piaskowcach nasyconych wodami bogatymi w selen i kadm. Często jego powstawanie jest związane z obecnością materii organicznej i złóż uranu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z uraninitem, clausthalitem, tiemannitem, pirytem, chalkopirytem, sfalerytem, galeną, a także z minerałami selenu, takimi jak ferroselit i umangit. Często towarzyszy mu także kalcyt i materia organiczna (bituminy). ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to m.in. złoże uranu w rejonie Tuwy w Rosji (miejsce odkrycia); formacja San Rafael Swell w hrabstwie Emery, Utah, USA; okolice Předbořic w Czechach; a także złoże uranu Niederschlema-Alberoda w Saksonii, Niemcy.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska kadmoselitu jest determinowana nie przez estetykę, a przez jego ekstremalną rzadkość i potwierdzoną tożsamość. Najbardziej cenione są okazy, gdzie kadmoselit tworzy widoczne gołym okiem, choćby niewielkie, zbite skupienia lub grubsze naloty na dobrze zdefiniowanym minerale towarzyszącym (np. na krysztale kalcytu). Kluczowa jest wiarygodna etykieta z potwierdzoną analitycznie lokalizacją. ## Popularne stanowiska Z perspektywy kolekcjonerskiej, najbardziej znane okazy, choć wciąż mikroskopijne, pochodzą ze złóż uranu w San Rafael Swell w stanie Utah, USA. Są one nieco bardziej dostępne na rynku specjalistycznym niż materiał z miejsca typowego w Rosji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na kruchość i występowanie w formie cienkich nalotów, czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Kadmoselit jest wrażliwy na działanie kwasów. Należy unikać ultradźwięków, myjek parowych oraz gwałtownych zmian temperatury. Jako minerał zawierający kadm i selen, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy kadmoselitu należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętym, suchym pojemniku typu "membrane box", aby zapobiec pyleniu i przypadkowemu uszkodzeniu. Powinny być chronione przed światłem i wilgocią. Należy przechowywać go z dala od dzieci i zwierząt, z wyraźnym oznaczeniem o toksyczności.