Cabriite

Wzór chemiczny: Pd<sub>₂</sub>CuSn

Cabriit to rzadki, metaliczny minerał z grupy pierwiastków rodzimych, będący naturalnym stopem palladu, miedzi i cyny.

## Charakterystyka Cabriit jest rzadkim, nieprzezroczystym minerałem o metalicznym wyglądzie. Zazwyczaj występuje w postaci niewielkich, nieregularnych ziaren lub wrostków w innych minerałach, osiągając rozmiary do 1.7 mm. Rzadko tworzy wykształcone kryształy. Jego powierzchnia ma stalowoszary lub cynowobiały kolor, często z różowawym lub fioletowawym odcieniem, a w świetle odbitym jest kremowobiały z różowym zabarwieniem. ## Właściwości fizyczne Cabriit charakteryzuje się silnym metalicznym połyskiem. Jest minerałem stosunkowo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 4. Ze względu na skład chemiczny, jest to minerał o bardzo dużej gęstości, sięgającej 10.95 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem barwy, która waha się od stalowoszarej do cynowobiałej, często z różowawym lub fioletowawym odcieniem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Cabriit został odkryty w złożu miedziowo-niklowym Oktyabr

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Połysk: Metallic
Rysa: Grey
Gęstość: 10.95
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja cabriitu jest niezwykle trudna i niemożliwa do przeprowadzenia bez specjalistycznego sprzętu. Wymaga zaawansowanych metod, takich jak analiza składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) oraz analiza struktury krystalicznej metodą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). W świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym wykazuje kremowobiałą barwę z różowym odcieniem i jest izotropowy. ## Odróżnianie od podobnych Cabriit można pomylić z innymi rzadkimi minerałami z grupy platynowców (PGM), takimi jak taimanit, stannopalladynit czy atokit, które mają podobny wygląd i współwystępują w tych samych złożach. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie precyzyjnej analizy chemicznej. ## Formy kryształów Cabriit krystalizuje w układzie regularnym. Najczęściej tworzy nieregularne, zaokrąglone ziarna i agregaty. Bardzo rzadko obserwuje się słabo wykształcone, niewielkie kryształy o formie sześcianów lub ośmiościanów.

Środowisko występowania

## Geneza Cabriit jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w ultrazasadowych i zasadowych intruzjach magmowych, w procesie krystalizacji z magmy bogatej w siarczki, miedź, nikiel oraz pierwiastki z grupy platynowców (PGE). ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych minerałów kruszcowych, zwłaszcza siarczków i metali z grupy platynowców. Najczęściej współwystępuje z chalkopirytem, talnakhitem, kubanitem, magnetytem, taimanitem, stannopalladynitem, polaritem, majakitem, atokitem, rustenburgitem, złotem rodzimym oraz sperrylitem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska cabriitu na świecie to: - Rosja: złoże miedziowo-niklowe Oktyabr'skoye (miejsce odkrycia) oraz złoże Talnakh w rejonie Norylska na Syberii. - Kanada: kopalnia Sudbury w Ontario oraz złoże Lac-des-Îles. - RPA: kompleks magmowy Bushveld, w szczególności w złożach Onverwacht i Mooihoek.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów cabriitu, z perspektywy kolekcjonerskiej i naukowej, zależy niemal wyłącznie od wielkości i stopnia wykształcenia ziaren lub kryształów. Ponieważ minerał ten jest niezwykle rzadki i występuje w postaci mikroskopijnych wrostków, każdy wizualnie identyfikowalny (nawet pod mikroskopem) i dobrze udokumentowany okaz jest cenny. Najbardziej pożądane są okazy z widocznymi, choćby niewielkimi, wykształconymi kryształami lub bogatymi skupieniami w skale macierzystej, pochodzące z lokalizacji typowej (Norylsk). ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione i klasyczne okazy cabriitu pochodzą ze złóż miedziowo-niklowych w rejonie Norylska na Syberii (Rosja), gdzie minerał ten został po raz pierwszy odkryty i opisany.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary ziaren, okazy cabriitu zazwyczaj nie są czyszczone. Jeśli znajdują się na stabilnej matrycy, można ją delikatnie oczyścić z kurzu za pomocą miękkiego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami i środkami czyszczącymi. Nie należy poddawać go ultradźwiękom ani gwałtownym zmianom temperatury. Jako minerał miękki, jest podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Okazy cabriitu, zwykle w postaci mikroskopijnych ziaren w skale macierzystej, powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętym pudełku klaserowym, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać bezpośredniego światła słonecznego i wilgoci.