Butianite
Wzór chemiczny: Ni<sub>6</sub>SnS<sub>2</sub>
Substancja o formule Ni₆SnS₂, opisana jako nowy minerał z rejonu Norylska, która nie została oficjalnie zatwierdzona.
Opis
## Charakterystyka Butianit to nazwa zaproponowana dla naturalnie występującego siarczku niklu i cyny, który został zidentyfikowany w rudach miedziowo-niklowych. Substancja ta tworzy mikroskopijne, nieregularne ziarna, zwykle o wielkości nieprzekraczającej kilkudziesięciu mikrometrów. W świetle odbitym ma kremowobiałą barwę z wyraźnym żółtawym lub różowawym odcieniem i charakteryzuje się silnym metalicznym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Jest minerałem nieprzezroczystym o metalicznym połysku. Ze względu na mikroskopijny charakter występowania, wiele jego właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, nie zostało w pełni scharakteryzowanych i zatwierdzonych według standardów mineralogicznych. ## Barwy i odmiany Opisano jedynie jego kremowobiałą barwę z żółtawym lub różowawym odcieniem. Nie są znane żadne jego odmiany. ## Historia i nazwa Nazwa "butianit" została po raz pierwszy użyta w rosyjskiej publikacji naukowej pod koniec lat 90. XX wieku. Miała honorować rosyjskiego geologa Jurija Andriejewicza Butiana, badacza złóż rejonu Norylska. Nazwa ta oraz sam minerał nie zostały jednak nigdy formalnie zatwierdzone przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA), w związku z czym butianit nie jest uznawany za oficjalny, odrębny gatunek mineralny. W bazach danych figuruje jako minerał niezatwierdzony lub hipotetyczny. ## Zastosowania Substancja ta nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jej znaczenie jest czysto naukowe i ogranicza się do badań nad mineralogią złóż siarczkowych.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja butianitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia rudna w świetle odbitym oraz analiza składu chemicznego z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Nie jest możliwe jego rozpoznanie wizualne w skali makroskopowej. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi metalicznymi siarczkami o podobnej barwie, takimi jak pentlandyt, kubanit czy chalkopiryt, z którymi często współwystępuje. Odróżnienie wymaga analizy chemicznej w celu potwierdzenia obecności cyny w składzie. ## Formy kryształów Zazwyczaj występuje w formie anhedralnych (nieforemnych), nieregularnych ziaren i skupień wrosłych w inne minerały siarczkowe.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jest to minerał pochodzenia hydrotermalnego, związany ze złożami magmowymi. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji rud siarczkowych Cu-Ni, prawdopodobnie w wyniku metasomatycznego oddziaływania roztworów bogatych w cyna na wcześniej wykrystalizowane siarczki niklu. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami rudnymi złóż norylskich, takimi jak pentlandyt, chalkopiryt, talnachit, kubanit, magnetyt oraz innymi rzadkimi siarczkami i stopami metali z grupy platynowców. ## Lokalizacje Jedynym znanym i opisanym miejscem występowania tej substancji są złoża miedziowo-niklowe w rejonie Norylska i Tałnachu na Syberii w Rosji.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Butianit nie jest minerałem kolekcjonerskim. Występuje wyłącznie w postaci mikroskopijnych ziaren widocznych jedynie pod dużym powiększeniem i nie tworzy okazów o wartości estetycznej czy rynkowej. ## Ceny rynkowe Brak rynku dla tego materiału. ## Popularne stanowiska Nie jest pozyskiwany w celach kolekcjonerskich. Jedyne znane stanowisko (Norylsk, Rosja) ma znaczenie wyłącznie naukowe.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny charakter i występowanie w postaci wrostków w innych minerałach, pojedyncze okazy butianitu nie są pozyskiwane ani czyszczone. ## Czego unikać Okazy skał zawierające mikroskopijny butianit należy chronić przed działaniem silnych kwasów, które mogą reagować z siarczkami. ## Przechowywanie Przechowywać w standardowych warunkach dla minerałów siarczkowych, w suchym otoczeniu, aby zapobiec utlenianiu.