Burtite

Wzór chemiczny: CaSn<sup>4+</sup>(OH)<sub>6</sub>

Burtit to rzadki wodorotlenek wapnia i cyny, wyróżniający się regularnymi, bezbarwnymi lub jasnożółtymi kryształami o silnym, niemal diamentowym połysku.

## Charakterystyka Burtit jest rzadkim minerałem z grupy wodorotlenków, chemicznie klasyfikowanym jako wodorotlenek wapniowo-cynowy. Tworzy bardzo dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy o pokroju regularnym, najczęściej w formie dwunastościanów rombowych (dodekaedrów) lub ośmiościanów (oktaedrów), a także ich kombinacji. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, rzadko przekraczają kilka milimetrów. Cechą charakterystyczną burtitu jest jego bardzo silny połysk, opisywany jako diamentowy lub żywiczny, który nadaje mu wyjątkowy wygląd, nawet przy niewielkich rozmiarach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3. Jest przezroczysty, a jego gęstość to około 3,31 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, zgodną ze ścianami sześcianu {001}. ## Barwy i odmiany Burtit jest najczęściej bezbarwny, bywa też bladożółty lub jasnobrązowy. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1980 roku przez G.A. Desborough, J.E. Taggarta Jr. oraz E.L. Munsona. Jego nazwa upamiętnia Donalda M. Burta (ur. 1948), profesora geologii na Uniwersytecie Stanu Arizona, w uznaniu jego wkładu w badania mineralogii skarnów - środowiska, w którym burtit jest znajdowany. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, burtit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Adamantine to Resinous
Rysa
White
Gęstość
3.31
Łupliwość
Perfect on {001}
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami pozwalającymi zidentyfikować burtit są jego charakterystyczne, regularne formy kryształów (dwunastościany i ośmiościany), bardzo silny, diamentowy połysk oraz niska twardość (3 w skali Mohsa). Ważnym wskaźnikiem jest również jego środowisko występowania - skarny cynonośne. ## Odróżnianie od podobnych Burtit bywa mylony z niektórymi bezbarwnymi lub jasnożółtymi granatami (np. grossularem), które występują w podobnych środowiskach. Granaty są jednak znacznie twardsze (twardość 6,5-7,5). Od kasyterytu (minerału cyny) odróżnia go znacznie niższa twardość (kasyteryt ma twardość 6-7). Od scheelitu, z którym może współwystępować, różni się niższą gęstością i brakiem charakterystycznej dla scheelitu intensywnej fluorescencji w świetle UV. ## Formy kryształów Burtit krystalizuje w układzie regularnym, tworząc izometryczne, dobrze wykształcone kryształy. Dominującymi formami są dwunastościan rombowy {110} i ośmiościan {111}. Kryształy występują zazwyczaj jako pojedyncze, narosłe na powierzchni innych minerałów, rzadziej w formie niewielkich skupień.

Środowisko występowania

## Geneza Burtit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w strefach kontaktowych pomiędzy intruzjami granitoidów a skałami węglanowymi (wapieniami lub dolomitami), w obrębie tak zwanych skarnów wapniowych. Jego krystalizacja jest związana z metasomatycznym oddziaływaniem roztworów bogatych w cynę na skały zasobne w wapń. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych minerałów typowych dla skarnów. Do jego najczęstszych asocjacji należą: andradyt (granat), wollastonit, diopsyd, wezuwian, malait, a także minerały kruszcowe cyny, takie jak kasyteryt. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania burtitu jest kopalnia Pinyok w prowincji Pattani w Tajlandii, skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Inne potwierdzone lokalizacje to m.in. złoże Veta Cotaje w departamencie Potosí w Boliwii, okolice Brooks Peak w Nowej Zelandii oraz niektóre złoża cyny w Rosji (np. w rejonie Komsomolska na Dalekim Wschodzie).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy burtitu to te, które posiadają ostre, w pełni wykształcone i nieuszkodzone kryształy o dużej przezroczystości i silnym połysku. Idealne kryształy mają formę podręcznikowych dwunastościanów lub ośmiościanów. Dodatkowym atutem jest ich umiejscowienie na kontrastującej matrycy skalnej, np. w towarzystwie ciemno zabarwionych granatów. Ze względu na rzadkość minerału, nawet niewielkie, ale dobrze uformowane kryształy są poszukiwane przez kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Za klasyczną i najbardziej pożądaną lokalizację dla burtitu uważa się kopalnię Pinyok w Tajlandii. Okazy z tego miejsca stanowią wzorzec dla gatunku i są najbardziej cenione na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Burtit jest minerałem miękkim i kruchym, dlatego wymaga delikatnego traktowania. Do usuwania kurzu i luźnych zanieczyszczeń najlepiej używać miękkiego pędzelka. W razie potrzeby okaz można przemyć w wodzie destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić kryształy. ## Czego unikać Należy chronić minerał przed kontaktem z twardszymi materiałami, aby uniknąć zarysowań (twardość 3 w skali Mohsa). Jako wodorotlenek, może być wrażliwy na działanie kwasów. Jest stabilny w normalnych warunkach, nie jest wrażliwy na światło słoneczne ani zmiany temperatury w warunkach domowych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów burtitu w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Nie powinien być przechowywany w kontakcie z twardszymi minerałami, takimi jak kwarc czy fluoryt.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej