Burpalite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>CaZr<sup>4+</sup>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)F<sub>2</sub>

Burpalit to rzadki krzemian cyrkonu, wapnia i sodu, tworzący drobne, bezbarwne do jasnobrązowych kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Burpalit jest złożonym krzemianem z grupy sorokrzemianów, należącym do grupy wöhleritu. W jego skład chemiczny wchodzą sód, wapń, cyrkon oraz fluor. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, zazwyczaj o rozmiarach nieprzekraczających kilku milimetrów. Najczęściej występuje w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów lub niewielkich skupień ziarnistych, wrośniętych w skałę macierzystą. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 5.5 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i białą rysę. Jego gęstość jest stosunkowo duża i wynosi około 3.35 g/cm³. Kryształy wykazują dobrą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Burpalit jest zazwyczaj bezbarwny, biały, szary lub jasnobrązowy. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od masywu Burpala w Buriacji (Rosja), gdzie został odkryty i po raz pierwszy opisany w 1991 roku przez A.P. Khomyakova, L.I. Polezhaevę i G.E. Cherepivskayę. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w tym samym roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, burpalit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców badających pegmatyty agpaitowe.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.35
Łupliwość
Good on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja burpalitu w warunkach amatorskich jest bardzo trudna ze względu na jego podobieństwo do innych krzemianów występujących w tym samym środowisku. Charakterystyczny jest jego tabliczkowy pokrój, szklisty połysk oraz występowanie w specyficznym typie skał - alkalicznych pegmatytach. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Burpalit można pomylić z innymi minerałami z grupy wöhleritu, takimi jak sam wöhlerit czy låvenit, które mają podobny wygląd i występują w tych samych paragenezach. Odróżnienie ich na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznych badań laboratoryjnych. ## Formy kryształów Burpalit krystalizuje w układzie jednoskośnym. Tworzy spłaszczone, tabliczkowe kryształy o zarysach sześcio- lub ośmiokątnych, a także krótkie kryształy pryzmatyczne. Występuje również w postaci agregatów ziarnistych.

Środowisko występowania

## Geneza Burpalit jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach formowania się pegmatytów nefelinowo-syenitowych (tzw. pegmatytów agpaitowych). Powstaje w środowisku silnie zasobnym w pierwiastki alkaliczne (sód, potas) oraz pierwiastki rzadkie, takie jak cyrkon. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla pegmatytów alkalicznych. Do jego najczęstszych asocjacji należą mikroklin, nefelin, eudialit, loparyt-(Ce), lorenzenit, murmanit oraz lamprofyllit. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania burpalitu jest masyw alkaliczny Burpala w północnym regionie Przybajkala w Buriacji, w Rosji. Jest to jak dotąd jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska burpalitu zależy przede wszystkim od jakości i wielkości wykształconych kryształów. Najbardziej cenione są ostre, dobrze uformowane, przezroczyste kryształy, wyraźnie odcinające się od skały macierzystej (matrycy). Ważna jest również obecność rzadkich minerałów towarzyszących, które podnoszą wartość naukową i estetyczną okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest masyw Burpala w Rosji. Okazy z tej lokalizacji są niezwykle poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikrominerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy burpalitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Zawsze należy pozwolić okazowi całkowicie wyschnąć w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Nie należy go czyścić w myjkach ultradźwiękowych. Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów burpalitu w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Należy chronić go przed kurzem i wilgocią. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, idealnie nadaje się do kolekcji mikrominerałów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej