Burbankite

Wzór chemiczny: (Na,Ca)₃(Sr,Ba,Ce³⁺)₃(CO₃)₅

Burbankit to rzadki węglan sodu, wapnia i pierwiastków ziem rzadkich, tworzący pryzmatyczne kryształy o szklistym połysku, ceniony przez kolekcjonerów.

## Charakterystyka Burbankit jest złożonym węglanem sodu, wapnia, strontu i pierwiastków ziem rzadkich. Tworzy sześcioboczne, pryzmatyczne kryształy, często zakończone płaskimi ścianami. Kryształy bywają podłużnie prążkowane i mogą osiągać kilka centymetrów długości. Zazwyczaj występuje w formie wrosłych, dobrze wykształconych kryształów lub w skupieniach ziarnistych. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 3,5-4 w skali Mohsa i gęstością wynoszącą około 3,5 g/cm³. Połysk jest szklisty do żywicznego na świeżych powierzchniach, a na ścianach kryształów może być nieco tłusty. Jest przezroczysty do przeświecającego. Niektóre okazy mogą wykazywać słabą, pomarańczową fluorescencję w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Burbankit najczęściej przybiera barwy od bladożółtej, przez żółtozieloną, szarozieloną, po różowawą i szarą. Czasami bywa bezbarwny. Zmienność barw wynika z różnic w składzie chemicznym, zwłaszcza proporcji pierwiastków ziem rzadkich. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Wilbura Swetta Burbanka (1898-1975), geologa z United States Geological Survey, który badał rejon gór San Juan w Kolorado. Burbankit został po raz pierwszy opisany w 1953 roku na podstawie okazów znalezionych w żyłach karbonatytowych w Bearpaw Mountains w stanie Montana, USA. ## Zastosowania Burbankit nie ma zastosowań przemysłowych. Ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjne kryształy i interesujący skład chemiczny jest cenionym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-4
Barwa: Colorless, grayish yellow, pale yellow, pink, pale greenish, reddish brown.
Połysk: Vitreous, Resinous
Rysa: White
Gęstość: 3.50
Łupliwość: <mi>{10_10}</mi>
Przełam: Conchoidal to subconchoidal
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Burbankit można rozpoznać po jego charakterystycznych, sześciobocznych, pryzmatycznych kryształach, często z podłużnym prążkowaniem. Szklisty połysk, stosunkowo niska twardość (około 3,5-4) oraz reakcja z kwasami (burzenie) są kluczowymi cechami diagnostycznymi. Występowanie w specyficznym środowisku geologicznym, takim jak karbonatyty, również jest ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Burbankit bywa mylony z innymi węglanami lub minerałami o podobnym pokroju, takimi jak apatyt czy niektóre zeolity (np. natrolit). Od apatytu odróżnia go niższa twardość (apatyt ma twardość 5) i silniejsza reakcja z kwasami. W odróżnieniu od wielu zeolitów, burbankit ma większą gęstość i nie występuje w pęcherzach pogazowych w skałach wulkanicznych, lecz w karbonatytach i skałach alkalicznych. ## Formy kryształów Kryształy burbankitu mają pokrój pryzmatyczny lub słupkowy, o heksagonalnym zarysie. Zazwyczaj są zakończone płaskimi pinakoidami. Często występują jako wrosłe, pojedyncze kryształy lub w formie promienistych i ziarnistych agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Burbankit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach formowania się karbonatytów i kompleksów skał alkalicznych, takich jak nefelinowe syenity. Powstaje w żyłach i gniazdach mineralnych, gdzie dochodzi do koncentracji sodu, strontu i pierwiastków ziem rzadkich. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami karbonatytowymi i alkalicznymi. Do jego typowych asocjacji należą: kalcyt, ankeryt, baryt, fluoryt, a także rzadsze minerały jak ancylit, burbankit, remondyt, nahcolit i pirssonit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska burbankitu na świecie to Bearpaw Mountains w Montanie (USA), gdzie został odkryty. Znaczące okazy pochodzą również z kompleksu alkalicznego na Półwyspie Kolskim w Rosji (masywy Chibiny i Łowoziero) oraz z kompleksu Mont Saint-Hilaire w Quebecu (Kanada). Inne znane lokalizacje to kompleks Ilimaussaq na Grenlandii oraz karbonatyty w Jacupiranga w Brazylii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są dobrze wykształcone, ostro zakończone, pojedyncze kryształy o dużej przezroczystości i intensywnej, żółtej lub żółtozielonej barwie. Wysoko oceniane są również okazy, gdzie kryształy burbankitu są estetycznie osadzone na kontrastującej matrycy skalnej, na przykład w towarzystwie innych rzadkich minerałów. Wielkość kryształów ma znaczenie - okazy przekraczające 2-3 cm są już rzadkością. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze okazy kolekcjonerskie, znane z ostrych form i dobrej barwy, pochodzą z lokalizacji w Montanie (USA) oraz z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Rosyjskie okazy z Półwyspu Kolskiego, choć często duże, bywają mniej idealnie wykształcone, ale również są poszukiwane ze względu na ich znaczenie naukowe i bogate asocjacje mineralne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy burbankitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz należy dokładnie wysuszyć. ## Czego unikać Burbankit jest węglanem, dlatego reaguje z kwasami, nawet słabymi, co prowadzi do jego uszkodzenia lub całkowitego rozpuszczenia. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami. Jest to minerał kruchy, wrażliwy na uderzenia i zarysowania. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy burbankitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć kontaktu z twardszymi minerałami. Należy chronić je przed kurzem, wilgocią i bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, które mogą z czasem spowodować blaknięcie niektórych okazów.