Bunsenite
Wzór chemiczny: Ni²⁺O
Bunsenit to rzadki tlenek niklu z grupy peryklazu, tworzący charakterystyczne, izometryczne kryształy o intensywnie zielonej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5
- Barwa
- Dark pistachio-green
- Połysk
- Vitreous to adamantine
- Rysa
- Brownish-black
- Gęstość
- 6.898
- Łupliwość
- Perfect on {100}, good on {110}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Isometric
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną bunsenitu jest jego intensywnie zielony kolor połączony z regularną, sześcienną formą kryształów. Wysoka gęstość, twardość oraz szklisty połysk są również pomocne w identyfikacji. Charakterystyczne jest też jego występowanie w asocjacji z innymi minerałami niklu i bizmutu. ## Odróżnianie od podobnych Bunsenit bywa mylony z innymi zielonymi minerałami wtórnymi niklu, takimi jak annabergit czy zaratyt. Annabergit ma jednak znacznie niższą twardość (1.5-2.5) i tworzy igiełkowe lub włókniste agregaty. Zaratyt jest amorficzny i występuje w formie naskorupień lub kulistych skupień o niższej twardości (ok. 3). Od pospolitszych minerałów jak dioptaz czy niektóre granaty odróżnia go forma kryształów i środowisko występowania. ## Formy kryształów Bunsenit krystalizuje w układzie regularnym, tworząc klasyczne, izometryczne formy. Najczęściej spotykane są sześciany, ośmiościany oraz ich kombinacje. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, ale dobrze wykształcone.
Środowisko występowania
## Geneza Bunsenit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, powstającym w wyniku przeobrażenia pierwotnych rud niklu, takich jak nikielin (nickelin). Tworzy się w żyłach kruszcowych, często w paragenezie z minerałami bizmutu i uranu. Może również powstawać w wyniku działalności wulkanicznej (jako produkt ekshalacji wulkanicznych) oraz w strefach pożarów podziemnych, gdzie dochodzi do wypalenia skał zawierających nikiel. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z nikielinem, bizmutem rodzimym, bizmutynitem, annabergitem, zaratytem, aerugitem, kwarcem, hematytem i uraninitem. Asocjacja z bizmutem rodzimym i nikielinem jest szczególnie charakterystyczna dla jego lokalizacji typowej w Niemczech. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepiej wykształcone kryształy, to Johanngeorgenstadt w Rudawach (Saksonia, Niemcy). Inne znane lokalizacje to m.in. dystrykt Cobalt-Gowganda w Ontario (Kanada), kopalnia South Terras w Kornwalii (Wielka Brytania) oraz niektóre wulkany, np. Tołbaczyk na Kamczatce (Rosja), gdzie powstaje jako produkt sublimacji.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy bunsenitu to te z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o regularnej, sześciennej lub ośmiościennej formie. Kluczowa jest intensywność i czystość zielonej barwy oraz przezroczystość kryształów. Okazy, na których pojedyncze, nieuszkodzone kryształy są wyraźnie wyeksponowane na kontrastującej matrycy (np. na kwarcu lub bizmucie rodzimym), osiągają najwyższą wartość. Wielkość kryształów jest również istotnym czynnikiem - każdy okaz z kryształami przekraczającymi 1 mm jest uważany za wyjątkowy. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznej lokalizacji w Johanngeorgenstadt w Niemczech. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału. Okazy z innych lokalizacji, choć również cenne z naukowego punktu widzenia, rzadko dorównują jakością niemieckim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy bunsenitu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego reaktywność z kwasami, stosowanie jakichkolwiek środków chemicznych jest absolutnie niewskazane. W razie konieczności można użyć niewielkiej ilości wody destylowanej i natychmiast dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi kwasami, które mogą uszkodzić lub całkowicie rozpuścić minerał. Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatury. Długotrwała ekspozycja na wilgoć również jest niewskazana. ## Przechowywanie Bunsenit najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętym klaserze lub pudełku typu "membrane box", które chroni go przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jest to najlepszy sposób na ich bezpieczną ekspozycję.