Bukovite

Wzór chemiczny: (Cu₁+₃Fe₃+)Tl₁+₂Se₂-₄

Bukovite to bardzo rzadki, hydrotermalny selenek miedzi, żelaza i talu, tworzący drobne, metalicznie lśniące ziarna w towarzystwie innych selenków.

## Charakterystyka Bukovite jest bardzo rzadkim minerałem z grupy siarczków, a dokładniej selenkiem. Występuje w formie mikroskopijnych, anhedralnych (nie wykazujących własnej formy krystalicznej) ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 0.1 mm. Ziarna te są najczęściej wrośnięte w kalcyt lub współwystępują z innymi selenkowymi minerałami. Wizualnie przedstawia się jako nieprzezroczyste, metaliczne drobiny o szarym kolorze z różowawym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i czarną rysą. Jego twardość w skali Mohsa jest niska i wynosi od 2 do 2.5, co oznacza, że jest bardzo miękki. Gęstość bukovitu jest wysoka, obliczona na 7.37 g/cm³. ## Barwy i odmiany Bukovite ma stalowoszary kolor z charakterystycznym różowawym lub fioletowawym odcieniem. Nie są znane żadne jego odmiany. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od jego lokalizacji typowej - Bukova w pobliżu Rožnej w Czechach. Został on po raz pierwszy opisany w 1971 roku przez Zdeňka Johana i Milana Kvačka. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w tym samym roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych ziaren, bukovite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-2.5
Połysk: Metaliczny
Rysa: Czarna
Gęstość: 7.37
Łupliwość: Brak
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja bukovitu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS/WDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wstępną wskazówką może być jego różowawo-szara barwa, metaliczny połysk i współwystępowanie z innymi rzadkimi selenami w żyłach kalcytowych. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rzadkimi selenami, takimi jak berzelianit, umangit czy clausthalit. Berzelianit ma podobny połysk, ale jest bardziej niebieskawo-szary. Umangit ma charakterystyczny fioletowo-czerwony kolor. Pewne rozróżnienie wymaga jednak analizy chemicznej, zwłaszcza potwierdzenia obecności talu i żelaza. ## Formy kryształów Bukovite tworzy wyłącznie bardzo drobne, nieregularne ziarna i skupienia, często w formie wrostków w innych minerałach. Nie obserwuje się wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Bukovite jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich i średnich temperaturach w żyłach kalcytowo-dolomitowych, przecinających złoża uranowe i polimetaliczne. Jego krystalizacja jest związana z procesami mineralizacji selenowej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi selenami, takimi jak berzelianit, eskebornit, umangit, clausthalit, a także z uraninitem, hematytem, pirytem i chalkopirytem. Minerałem żyłowym jest zazwyczaj kalcyt lub dolomit. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania bukovitu jest Bukov w rejonie Rožnej na Morawach w Czechach. Znany jest również z kopalni uranu Předbořice w środkowych Czechach oraz z żyły selenowej w Paczkowie na Dolnym Śląsku w Polsce. Poza Europą odnotowano jego obecność w kopalni Trixie w Utah, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, bukovite nie jest oceniany pod kątem typowych kryteriów jak rozmiar czy czystość kryształów. Najbardziej wartościowe dla kolekcjonerów są okazy, na których ziarna bukovitu są stosunkowo duże (jak na ten minerał, czyli ułamki milimetra), wyraźnie widoczne i bogato nagromadzone. Duże znaczenie ma również asocjacja z innymi rzadkimi selenami na tym samym fragmencie skały. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Czechach (Bukov, Rožná). Okazy z innych potwierdzonych lokalizacji, jak Předbořice czy Paczków, są również poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z bukovitem, będące zazwyczaj mikrominerałami, nie wymagają czyszczenia. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Jako minerał zawierający tal, bukovite jest potencjalnie toksyczny. Należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Zawsze należy myć ręce po kontakcie z okazem. Należy chronić go przed kwasami i innymi odczynnikami chemicznymi. ## Przechowywanie Okazy z bukovitem powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), z dala od wilgoci i kurzu. Konieczne jest wyraźne oznaczenie okazu ze względu na toksyczność talu.