Buddingtonite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)AlSi<sub>3</sub>O<sub>8</sub>

Buddingtonit to rzadki tektokrzemian z grupy skaleni, wyróżniający się obecnością jonu amonowego (NH₄) w swojej strukturze, co jest unikalne dla tej grupy minerałów.

## Charakterystyka Buddingtonit jest rzadkim minerałem z grupy skaleni, chemicznie klasyfikowanym jako amonowy glinokrzemian. Jego struktura jest analogiczna do skalenia potasowego, sanidynu, lecz z podstawieniem jonu potasowego przez jon amonowy (NH₄). Zazwyczaj występuje w formie bardzo drobnych ziaren, mas ziemistych lub proszkowych nalotów, rzadko tworząc widoczne kryształy. Okazy makroskopowe są niepozorne, zwykle białe, szare lub bezbarwne, o matowym lub szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 6 w skali Mohsa, podobnie jak inne skalenie. Ma szklisty połysk, który w przypadku agregatów drobnoziarnistych może wydawać się matowy lub ziemisty. Jest minerałem lekkim, o gęstości wynoszącej około 2.32 g/cm³. Kryształy, o ile występują, wykazują doskonałą łupliwość w dwóch kierunkach, typową dla skaleni. ## Barwy i odmiany Buddingtonit jest najczęściej bezbarwny, biały lub szarawy. Nie wyróżnia się znanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Arthura Francisa Buddingtona (1890–1980), profesora geologii na Uniwersytecie Princeton, za jego wkład w petrologię. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1964 roku na podstawie materiału zebranego w kopalni siarki Sulfur Bank w hrabstwie Lake w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Buddingtonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki przedstawiciel skaleni amonowych i wskaźnik specyficznych warunków geochemicznych (niskotemperaturowy hydrotermalizm w środowisku bogatym w amoniak).

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.32
Łupliwość
Doskonała w {001}, dobra w {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie buddingtonitu w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanych metod analitycznych. Jego wygląd jest niecharakterystyczny - przypomina wiele innych białych, ziemistych minerałów. Pewna identyfikacja wymaga metod takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna w celu potwierdzenia obecności jonu amonowego. Charakterystyczny zapach amoniaku może być wyczuwalny po podgrzaniu próbki. ## Odróżnianie od podobnych Buddingtonit można łatwo pomylić z innymi skaleniami (np. adular, sanidyn), zeolitami, kaolinitem czy ałunitem, gdy występuje w formie mas ziemistych. Odróżnienie opiera się na testach laboratoryjnych. W przeciwieństwie do większości skaleni, buddingtonit powstaje w warunkach niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. ## Formy kryształów Kryształy są niezwykle rzadkie i mikroskopijnej wielkości, o pokroju tabliczkowym lub słupkowym, typowym dla skaleni jednoskośnych. Najczęściej spotykany jest w postaci bardzo drobnoziarnistych, zbitych lub ziemistych agregatów i nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Buddingtonit jest minerałem niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. Powstaje w wyniku przeobrażenia skaleni potasowych (np. sanidynu) przez roztwory bogate w amoniak. Amoniak ten może pochodzić z rozkładu materii organicznej w skałach osadowych poddanych działaniu ciepła. Jest minerałem autogenicznym, tworzącym się bezpośrednio w skale macierzystej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kwarcem, pirytem, cynobrem, siarką rodzimą, realgarem, stibnitem oraz innymi skaleniemi, takimi jak sanidyn. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, z którego pochodzi materiał typowy, to kopalnia Sulfur Bank w hrabstwie Lake, Kalifornia, USA. Inne znane lokalizacje to m.in. obszar geotermalny w pobliżu góry Susitna na Alasce (USA), złoże rtęci w New Idria w Kalifornii (USA), a także niektóre formacje łupków bitumicznych, np. w Japonii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu buddingtonitu jest trudna do oceny w tradycyjny sposób, ponieważ prawie nigdy nie tworzy on estetycznych, dobrze wykształconych kryształów. Wartość kolekcjonerska jest związana głównie z jego rzadkością i znaczeniem naukowym. Najbardziej pożądane są okazy z potwierdzoną analitycznie, wysoką zawartością minerału, pochodzące z typowej lokalizacji (Sulfur Bank). Każdy okaz z widocznymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami byłby uznany za wyjątkowy. ## Popularne stanowiska Jedynym istotnym z punktu widzenia kolekcjonerskiego stanowiskiem jest lokalizacja typowa - kopalnia Sulfur Bank w Kalifornii, USA. Okazy z innych miejsc mają głównie wartość naukową.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy buddingtonitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej za pomocą miękkiego pędzelka na sucho. Z uwagi na jego występowanie w formie kruchych agregatów lub nalotów, należy unikać mycia wodą, która mogłaby je uszkodzić lub rozpuścić. Użycie sprężonego powietrza o niskim ciśnieniu może być skuteczne do usuwania luźnych pyłów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i zasadami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do rozkładu jonu amonowego. Należy chronić go przed wstrząsami i tarciem ze względu na jego kruchość i stosunkowo niską twardość. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, z dala od źródeł wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej umieścić je w wyściełanym pudełku, aby zminimalizować ryzyko uszkodzeń mechanicznych.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej