Buckhornite
Wzór chemiczny: (Pb<sub>2</sub>BiS<sub>3</sub>)(AuTe<sub>2</sub>)
Niezwykle rzadki siarczek i tellurek złota, ołowiu i bizmutu, tworzący mikroskopijne, czarne kryształy.
Opis
## Charakterystyka Buckhornit to minerał z gromady siarczków, będący złożonym siarczkiem i tellurkiem złota, ołowiu oraz bizmutu. Występuje w postaci bardzo małych, wydłużonych kryształów o listewkowym lub igiełkowym kształcie, rzadko przekraczających 1 mm długości. Zazwyczaj tworzy niewielkie agregaty lub pojedyncze, wrośnięte w kwarc kryształy. Jest nieprzezroczysty i ma czarną barwę z silnym, metalicznym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się niską twardością, wynoszącą 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że jest bardzo miękki i podatny na zarysowania. Ma dużą gęstość, około 8.01 g/cm³, wynikającą z obecności ciężkich pierwiastków jak ołów, bizmut i złoto. Posiada czarną rysę. ## Barwy i odmiany Buckhornit jest jednobarwny - występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie tworzy odmian barwnych ani nie posiada nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1991 roku przez Carla A. Francisa i współpracowników. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - kopalni Buckhorn w hrabstwie Boulder w stanie Kolorado (USA), która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w mikroskopijnych ilościach, buckhornit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i mikrominerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja buckhornitu gołym okiem jest praktycznie niemożliwa. Jego mikroskopijny rozmiar, czarna barwa i metaliczny połysk sprawiają, że wygląda podobnie do wielu innych siarczków i sulfosoli. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), która pozwala na określenie jego unikalnego składu chemicznego (obecność Au, Pb, Bi, Te i S). ## Odróżnianie od podobnych Buckhornit może być mylony z innymi rzadkimi tellurkami (np. nagyágitem, calaveritem) oraz licznymi siarczkami i sulfosolami bizmutu, z którymi często współwystępuje. Bez specjalistycznego sprzętu badawczego odróżnienie go od tych minerałów jest niemożliwe. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, spłaszczone kryształy o pokroju listewkowym lub igiełkowym. Kryształy te często występują w postaci niewielkich, promienistych lub bezładnie ułożonych agregatów wrosniętych w skałę macierzystą.
Środowisko geologiczne
## Geneza Buckhornit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskosiarkowych, epitermalnych żyłach kwarcowo-tellurkowych, które formują się w stosunkowo niskich temperaturach z roztworów bogatych w metale, w tym złoto i tellur. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi, często rzadkimi, tellurkami, takimi jak nagyágit, calaverit, sylvanit, hessit i petzit. Towarzyszą mu również złoto rodzime, piryt, a także kwarc, który stanowi główny składnik skały macierzystej. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Najważniejsze i potwierdzone stanowiska to: - Kopalnia Buckhorn, Jamestown, hrabstwo Boulder, Kolorado, USA - lokalizacja typowa. - Kopalnia Moctezuma (Bambolla), Moctezuma, Sonora, Meksyk.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów buckhornitu, będącego typowym mikrominerałem, ocenia się na podstawie innych kryteriów niż w przypadku dużych minerałów. Najwyżej cenione są okazy z wyraźnie wykształconymi, ostrymi i możliwie jak największymi kryształami. Duże znaczenie ma również bogactwo agregatu (ilość kryształów na okazie) oraz estetyczne asocjacje z innymi rzadkimi tellurkami, zwłaszcza jeśli są one również dobrze uformowane. ## Popularne stanowiska Okazy kolekcjonerskie pochodzą z obu znanych lokalizacji - kopalni Buckhorn w Kolorado oraz Moctezuma w Meksyku. Ze względu na rzadkość minerału, każdy okaz z potwierdzoną tożsamością jest cennym nabytkiem.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy buckhornitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego skład chemiczny, kontakt z wodą powinien być ograniczony do minimum. Jeśli jest to konieczne, dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie natychmiastowe i dokładne osuszenie okazu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wszelkich środków chemicznych, a w szczególności kwasów, które mogą gwałtownie zniszczyć minerał. Jest bardzo miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem i kontaktem z twardszymi minerałami. Niewskazane jest czyszczenie w myjkach ultradźwiękowych. Przechowywanie w wilgotnym środowisku może prowadzić do powolnego utleniania. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania buckhornitu jest umieszczenie go w zamykanym, wyściełanym pudełku typu "micromount", które chroni go przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie działanie promieni słonecznych.