Bromellite
Wzór chemiczny: BeO
Bromelit to rzadki tlenek berylu, tworzący najczęściej niewielkie, heksagonalne kryształy o wysokiej twardości i szklistym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 9
- Barwa
- White to creamy white
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.017
- Łupliwość
- on <mi>{10_10}</mi>
- Przełam
- Conchoidal to Uneven
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Hexagonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną bromelitu jest jego ekstremalna twardość (9 w skali Mohsa), którą można sprawdzić jedynie za pomocą korundu lub diamentu. Inne cechy pomocne w identyfikacji to heksagonalna forma kryształów, szklisty połysk, stosunkowo niska gęstość jak na tak twardy minerał oraz często występująca fluorescencja w odcieniach bieli lub kości słoniowej w świetle UV. ## Odróżnianie od podobnych Bromelit bywa mylony z fenakitem, który również jest krzemianem berylu i tworzy podobne kryształy, lecz ma niższą twardość (7.5-8). Można go także pomylić z bezbarwnym korundem, który ma identyczną twardość, ale jest znacznie gęstszy (ok. 4 g/cm³). Od kwarcu odróżnia go zdecydowanie wyższa twardość. ## Formy kryształów Bromelit krystalizuje w układzie heksagonalnym, tworząc słupkowe lub tabliczkowe kryształy. Często występują jako proste, sześcioboczne pryzmy, nierzadko zakończone płaskimi ścianami podstawy (pinakoidu) lub ścianami piramid. Spotykany jest również w formie skupień ziarnistych w masie innych minerałów.
Środowisko występowania
## Geneza Bromelit jest minerałem hydrotermalnym lub metamorficznym, powstającym w środowiskach bogatych w beryl i ubogich w krzemionkę. Jego powstawanie jest możliwe tylko wtedy, gdy stężenie krzemu jest zbyt niskie, aby mogły uformować się bardziej pospolite krzemiany berylu, takie jak beryl czy fenakit. Tworzy się w skarnach, żyłach kalcytowych oraz w niektórych pegmatytach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami berylowymi, takimi jak fenakit, beryl, chryzoberyl, a także z magnetytem, hematytem, kalcytem, hausmanitem, tefroitem i swedenborgitem, zwłaszcza w złożach manganowych takich jak Långban i Franklin. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska bromelitu to kopalnia Långban w Szwecji oraz złoża Franklin i Sterling Hill w New Jersey, USA. Znany jest również z kilku lokalizacji w Rosji, m.in. na Półwyspie Kolskim oraz na Uralu (rejon Czelabińska). Nieliczne wystąpienia odnotowano także w Green River Formation w stanie Utah, USA.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, zwłaszcza te osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Wysoko oceniane są również kryształy o nietypowym zabarwieniu (np. zielonkawym) lub wykazujące silną fluorescencję. Ze względu na ogólną rzadkość minerału, nawet mikroskopijne, ale dobrze uformowane kryształy mają dużą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Klasyczne okazy, uważane za najlepsze na świecie, pochodzą z historycznych stanowisk w Långban (Szwecja) oraz Franklin (New Jersey, USA). Są one jednak niezwykle trudne do zdobycia na współczesnym rynku. Okazy z rosyjskich lokalizacji pojawiają się sporadycznie i również są wysoko cenione.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy bromelitu są bardzo twarde i chemicznie odporne, co ułatwia ich czyszczenie. Można je myć w ciepłej wodzie z mydłem, używając miękkiej szczoteczki. Dopuszczalne jest również czyszczenie ultradźwiękowe, choć należy zachować ostrożność w przypadku okazów na delikatnej matrycy skalnej. ## Czego unikać Bromelit jest odporny na większość chemikaliów i zmiany temperatury. Należy jednak pamiętać, że pył berylowy, który mógłby powstać podczas obróbki mechanicznej (szlifowania, cięcia), jest silnie toksyczny i rakotwórczy przy wdychaniu. Należy unikać wszelkich działań generujących pył bez odpowiednich środków ochrony osobistej. ## Przechowywanie Ze względu na swoją wysoką twardość, bromelit może zarysować niemal każdy inny minerał (poza diamentem i korundem). Zaleca się przechowywanie go w osobnym pudełku klaserowym lub w sposób uniemożliwiający kontakt z innymi, bardziej miękkimi okazami w kolekcji.