Brewsterite-Sr

Wzór chemiczny: Sr(Al₂Si₆)O₁₆·5H₂O

Brewsteryt-Sr to rzadki zeolit z grupy heulandytu, tworzący bezbarwne lub białe kryształy o szklistym lub perłowym połysku.

## Charakterystyka Brewsteryt-Sr jest uwodnionym krzemianem strontu i glinu, należącym do szeregu brewsterytu w grupie zeolitów. Minerał ten tworzy zazwyczaj niewielkie, dobrze wykształcone kryształy o pokroju pryzmatycznym lub tabliczkowym. Często występują w formie wachlarzowatych lub promienistych skupień, a także jako pojedyncze kryształy narosłe w szczelinach skalnych. Jest przezroczysty do przeświecającego, o połysku szklistym, a na powierzchniach łupliwości perłowym. ## Właściwości fizyczne Brewsteryt-Sr charakteryzuje się twardością wynoszącą około 5 w skali Mohsa. Jego gęstość jest stosunkowo niska, typowa dla zeolitów, i wynosi około 2.45 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest widoczne jako perłowy połysk na płaszczyznach przełamu. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny lub biały. Rzadziej spotyka się okazy o odcieniach żółtawym, szarym lub czerwonawym, co jest zazwyczaj spowodowane obecnością domieszek. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "brewsteryt" została nadana w 1822 roku przez Henry-Jamesa Brooke'a na cześć szkockiego fizyka i wynalazcy, Sir Davida Brewstera (1781-1868), który jako pierwszy opisał właściwości optyczne tego minerału. Przedrostek "-Sr" dodano w 1997 roku przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA), aby odróżnić człon szeregu z dominującym strontem od członu z dominującym barem (Brewsteryt-Ba). ## Zastosowania Brewsteryt-Sr nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest natomiast minerałem cenionym i poszukiwanym przez kolekcjonerów specjalizujących się w zeolitach oraz minerałach rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Barwa
Colorless, white
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.45
Łupliwość
On {010}.
Przełam
Irregular/Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Brewsteryt-Sr najłatwiej rozpoznać po formie kryształów - krótkich, pryzmatycznych, często tworzących wachlarzowate agregaty. Kluczową cechą jest jego doskonała łupliwość w jednym kierunku, która ujawnia się jako płaska powierzchnia o silnym, perłowym połysku. Występowanie w typowym dla zeolitów środowisku geologicznym jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Brewsteryt-Sr można pomylić z innymi zeolitami, takimi jak heulandyt czy stilbit. Od heulandytu odróżnia go często bardziej pryzmatyczny pokrój kryształów (heulandyt bywa tabliczkowy, w kształcie trumienki) i nieco inny kąt łupliwości. Stilbit tworzy charakterystyczne agregaty w formie snopków, co jest rzadkie dla brewsterytu. Ostateczne odróżnienie od bardzo podobnego brewsterytu-Ba wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, WDS). ## Formy kryształów Kryształy są jednoskośne, o pokroju pryzmatycznym, często spłaszczone i wydłużone. Zwykle występują w postaci promienistych lub wachlarzowatych agregatów. Spotyka się również pojedyncze, narosłe kryształy w druzach i szczelinach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Brewsteryt-Sr jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w wyniku działalności roztworów hydrotermalnych w szczelinach i pęcherzach pogazowych w skałach wulkanicznych, takich jak bazalty i andezyty. Tworzy się również w żyłach alpejskich przecinających gnejsy i łupki oraz w niektórych karbonatytach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi zeolitami, takimi jak stilbit, heulandyt, chabazyt i laumontyt. Towarzyszą mu również kalcyt, kwarc, epidot oraz inne minerały hydrotermalne. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko brewsterytu-Sr to Strontian w Argyll, w Szkocji (lokalizacja typowa). Inne znane lokalizacje to m.in. Góry Harz w Niemczech; Gouverneur w stanie Nowy Jork, USA; okolice Horseshoe Dam w Arizonie, USA; oraz Mont Saint-Hilaire w Quebecu, w Kanadzie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, tworzące estetyczne, wachlarzowate agregaty. Ważna jest również wielkość kryształów - te przekraczające centymetr długości są rzadkie i poszukiwane. Okazy na kontrastującej matrycy skalnej są wyżej oceniane niż pojedyncze kryształy. Czystość (brak inkluzji) i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Klasyczne okazy, uważane za wzorcowe, pochodzą ze Strontian w Szkocji. Wysokiej jakości kryształy znajdowano również w Gouverneur w stanie Nowy Jork. Okazy z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie, choć często niewielkie, są cenione ze względu na bogactwo asocjacji mineralnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy brewsterytu-Sr należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie pozostawić do całkowitego wyschnięcia w temperaturze pokojowej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Jako zeolit, brewsteryt-Sr jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na silne światło słoneczne, chociaż nie jest on szczególnie podatny na blaknięcie. Ze względu na zawartość wody w strukturze, nie należy go podgrzewać, gdyż może to prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i źródeł zanieczyszczeń chemicznych. Najlepiej trzymać je w zamykanych pudełkach lub gablotach kolekcjonerskich, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na doskonałą łupliwość, jest podatny na pękanie przy uderzeniu.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej