Braggite
Wzór chemiczny: PdPt₃S₄
Braggit to rzadki siarczek platyny i palladu, będący pierwszym minerałem odkrytym przy użyciu dyfrakcji rentgenowskiej.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 9.63
- Przełam
- Muszlowy
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja braggitu gołym okiem jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego mikroskopijne rozmiary i podobieństwo do innych siarczków platynowców. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS/WDS) w mikroskopie elektronowym lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). W polerowanych zgładach kruszcowych pod mikroskopem odbiciowym wykazuje anizotropię. ## Odróżnianie od podobnych Braggit jest niezwykle trudny do odróżnienia od cooperytu (PtS). Oba minerały mają podobny wygląd, właściwości fizyczne i często współwystępują. Różnią się proporcją palladu do platyny i subtelnymi różnicami w strukturze krystalicznej, co można stwierdzić jedynie za pomocą analizy chemicznej i krystalograficznej. Może być również mylony z innymi drobnymi, szarymi minerałami kruszcowymi. ## Formy kryształów Braggit krystalizuje w układzie tetragonalnym. Najczęściej tworzy bardzo małe, nieregularne ziarna lub zaokrąglone wrostki. Rzadko obserwuje się słabo wykształcone, pryzmatyczne kryształy o kwadratowym przekroju.
Środowisko występowania
## Geneza Braggit jest minerałem magmowym, krystalizującym w wysokich temperaturach. Powstaje w ultramaficznych i maficznych intruzjach warstwowych, gdzie koncentruje się w określonych horyzontach siarczkowych bogatych w metale z grupy platynowców (PGE). ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami platynowców oraz siarczkami metali nieszlachetnych. Jego najczęstszymi towarzyszami są cooperyt, lauryt, sperrylit, a także chalkopiryt, pentlandyt, pirotyn i piryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, będące miejscem odkrycia (localitas typica), to złoże Merensky Reef w kompleksie magmowym Bushveld w Południowej Afryce. Inne znaczące lokalizacje to m.in. kompleks Stillwater w Montanie (USA), złoża rejonu Norylska na Syberii (Rosja), intruzja Sudbury w Ontario (Kanada) oraz kompleks Great Dyke w Zimbabwe.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska braggitu jest specyficzna i skierowana głównie do kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach platynowców lub systematyce. Ponieważ kryształy są mikroskopijne, okazy ocenia się na podstawie bogactwa występowania ziaren w skale macierzystej oraz potwierdzenia ich tożsamości analizami. Wyjątkowo rzadkie, lepiej wykształcone mikrokryształy, widoczne pod powiększeniem, są najbardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy, o znaczeniu historycznym i naukowym, pochodzą z miejsca odkrycia - złoża Merensky Reef w RPA. Okazy z innych klasycznych lokalizacji, takich jak Stillwater w USA czy Norylsk w Rosji, również są poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy braggitu, ze względu na ich mikroskopijną wielkość i występowanie w formie wrostków w skale macierzystej, zazwyczaj nie wymagają czyszczenia. Jeśli jest to konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać mycia wodą, aby nie uszkodzić skały otaczającej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami i chemikaliami, które mogłyby reagować z siarczkami lub skałą macierzystą. Mimo twardości na poziomie 5, należy chronić okazy przed zarysowaniem przez twardsze minerały. ## Przechowywanie Okazy z braggitem najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach klaserowych lub gabinetowych, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na mały rozmiar kryształów, często wymagają one obserwacji pod powiększeniem, dlatego warto przechowywać je w pudełkach typu "micromount".