Borisenkoite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>[(V<sup>5+</sup>,As<sup>5+</sup>)O<sub>4</sub>]<sub>2</sub>

Borisenkoit to rzadki minerał z grupy wanadanów, będący miedziowym wanadanem z domieszką arsenu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Borisenkoit jest bardzo rzadkim minerałem należącym do grupy wanadanów, chemicznie klasyfikowanym jako wanadan miedzi z istotną zawartością arsenu zastępującego wanad. Występuje w postaci bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm. Kryształy te tworzą agregaty lub rozetki. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy borisenkoitu wykazują szklisty połysk. Są kruche, a ich twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie określone z powodu niewielkich rozmiarów próbek. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się ciemnozieloną barwą. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Borisenkoit został odkryty w produktach ekshalacji wulkanicznych (fumarolach) na wulkanie Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji. Został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku. Jego nazwa honoruje Lva Fedorovicha Borisenko (1925-2015), rosyjskiego geologa i mineraloga, specjalistę w dziedzinie złóż wanadu, tytanu i skandu, pracującego w Instytucie Mineralogii, Geochemii i Krystalochemii Pierwiastków Rzadkich (IMGRE) w Moskwie. ## Zastosowania Borisenkoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i specyficzne środowisko powstawania.

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
Green
Łupliwość
Perfect on {001}
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie borisenkoitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwe. Identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Wstępną wskazówką może być ciemnozielona barwa, tabliczkowy pokrój kryształów i występowanie w produktach fumaroli wulkanicznych. ## Odróżnianie od podobnych Borisenkoit może być mylony z innymi rzadkimi, zielonymi minerałami wtórnymi z grupy wanadanów lub arsenianów miedzi, które występują w tym samym środowisku, np. z lammeritem, eriostoranitem czy popovitem. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej i krystalograficznej. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy, często zebrane w rozetkowe lub promieniste agregaty. Pojedyncze kryształy są rzadkością.

Środowisko występowania

## Geneza Borisenkoit jest minerałem pochodzenia wulkanicznego, krystalizującym z gazów (ekshalacji) w strefach aktywnych fumaroli. Powstaje w wyniku sublimacji w temperaturze około 150-250°C w środowisku bogatym w miedź, wanad i arsen. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi produktami ekshalacji wulkanicznych, takimi jak hematyt, tenoryt, eriostoranit, lammerit, popovit, chalkantyt, belloit i atlasovit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania borisenkoitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - fumarola Jadowitaja (Yadovitaya) na drugim stożku żużlowym północnego wyłomu Wielkiej Erupcji Szczelinowej wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu borisenkoitu zależy przede wszystkim od bogactwa i wykształcenia kryształów na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnymi, dobrze uformowanymi agregatami krystalicznymi, kontrastującymi z podłożem. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, kluczowa jest estetyka całego skupienia, a nie pojedynczego kryształu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa na wulkanie Tołbaczyk na Kamczatce. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie rzadki i dostępny niemal wyłącznie w wyspecjalizowanych kolekcjach i instytucjach badawczych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną kruchość i niewielki rozmiar kryształów, mechaniczne czyszczenie jest niewskazane. Okazy należy chronić przed kurzem, przechowując je w zamkniętych pojemnikach. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, a także wszelkimi wibracjami i uderzeniami. Kryształy są bardzo delikatne i łatwo ulegają uszkodzeniu lub odspojeniu od podłoża. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów borisenkoitu wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy unikać ekspozycji na zmiany wilgotności i temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej