Bonattite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup>S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>·3H<sub>2</sub>O
Rzadki, wtórny siarczan miedzi, tworzący bladoniebieskie wykwity i naskorupienia w suchych środowiskach kopalnianych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Pale blue
- Gęstość
- 2.55
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi bonattytu są jego bladoniebieska barwa, występowanie w formie pylastych lub ziemistych naskorupień oraz specyficzne środowisko powstawania - suche wyrobiska kopalniane. Kluczową, choć destrukcyjną cechą diagnostyczną jest jego rozpuszczalność w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Bonattyt jest najczęściej mylony z **chalkantytem**. Chalkantyt ma jednak znacznie intensywniejszą, głęboką niebieską barwę i tworzy większe, lepiej wykształcone kryształy. Różni się też większym stopniem uwodnienia (pięć cząsteczek wody w strukturze w porównaniu do trzech w bonattycie). Ostateczne rozróżnienie tych minerałów wymaga często analiz laboratoryjnych (np. XRD). ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie i mają postać mikroskopijnych, tabliczkowych lub listewkowych form. Zazwyczaj bonattyt tworzy bardzo drobnoziarniste agregaty, skorupy, naloty i wykwity.
Środowisko występowania
## Geneza Bonattyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż kruszców miedzi. Jego tworzeniu sprzyjają suche, pustynne klimaty lub dobrze wentylowane, suche części podziemnych wyrobisk kopalnianych. Powstaje w wyniku częściowej dehydratacji (odwodnienia) bardziej uwodnionego siarczanu miedzi - chalkantytu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami miedzi, takimi jak chalkantyt i poitevinit, a także z gipsem, chalkopirytem, pickeringitem i innymi minerałami strefy oksydacyjnej. ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk na świecie należą: kopalnia Riphah w Toskanii (Włochy), gdzie został odkryty; wyspa Vulcano (Włochy); wielkie złoża miedzi w Chuquicamata (Chile) oraz kopalnia San Manuel w Arizonie (USA).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego minerału głównym kryterium wartości jest wiarygodne potwierdzenie jego tożsamości oraz dokładna dokumentacja lokalizacji. Okazy nie są oceniane pod kątem estetyki, która jest zazwyczaj niska. Najbardziej pożądane są próbki z dobrze zdefiniowaną asocjacją mineralną, pochodzące z typowej lokalizacji (località classica). ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji, takich jak kopalnie w Toskanii we Włoszech oraz z suchych rejonów Chile (Chuquicamata), skąd pochodzą bogate skupienia wtórnych siarczanów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Bonattytu **nie wolno czyścić na mokro**. Jest rozpuszczalny w wodzie, a kontakt z nią spowoduje zniszczenie okazu. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub dmuchawki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza. W wilgotnym otoczeniu bonattyt może spontanicznie rehydratować, przekształcając się w chalkantyt. Należy go również chronić przed wysoką temperaturą, która może przyspieszyć dalsze odwodnienie. ## Przechowywanie Okazy bonattytu wymagają przechowywania w warunkach o kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelny, zamykany pojemnik (np. typu "perky box") z umieszczonym wewnątrz środkiem pochłaniającym wilgoć, takim jak żel krzemionkowy (silikażel).