Bobjonesite

Wzór chemiczny: V₄+OS₆+O₄·₃H₂O

Bobjonesit to bardzo rzadki, wtórny siarczan wanadylu, tworzący skupienia niebieskich, igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Bobjonesit jest uwodnionym siarczanem wanadylu, występującym w postaci niewielkich agregatów i nalotów. Tworzy skupienia drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Zazwyczaj obserwuje się go jako promieniste lub splątane agregaty na powierzchni skały macierzystej. ## Właściwości fizyczne Kryształy bobjonesitu wykazują szklisty połysk. Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1. Jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, dokładne określenie gęstości było trudne, jednak obliczona wartość wynosi około 2,25 g/cm³. ## Barwy i odmiany Bobjonesit charakteryzuje się intensywną, błękitną barwą w różnych odcieniach, od jasnoniebieskiej po niebieskozieloną. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na hałdach kopalni uranu North Mesa Mine w hrabstwie Garfield, w stanie Utah (USA). Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału w 2013 roku. Jego nazwa honoruje Roberta (Boba) Jonesa (ur. 1936), amerykańskiego mineraloga, autora i redaktora magazynu "Rock & Gem", za jego wkład w popularyzację mineralogii. ## Zastosowania Bobjonesit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1
Połysk: Szklisty
Rysa: Jasnoniebieska
Gęstość: 2.25
Łupliwość: Doskonała na {010}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Bobjonesit można rozpoznać po jego charakterystycznej, intensywnie niebieskiej barwie, igiełkowej formie kryształów tworzących promieniste agregaty oraz występowaniu w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu i wanadu. Jego ekstremalna miękkość (twardość 1 w skali Mohsa) jest również cechą diagnostyczną, choć trudną do zweryfikowania bez uszkodzenia okazu. ## Odróżnianie od podobnych Bobjonesit może być mylony z innymi niebieskimi, wtórnymi siarczanami, takimi jak chalkantyt czy szomolnokit. Od chalkantytu odróżnia go forma kryształów (chalkantyt tworzy większe, pryzmatyczne kryształy) i środowisko występowania (chalkantyt jest siarczanem miedzi). Od szomolnokitu, który jest siarczanem żelaza, odróżnia go przede wszystkim skład chemiczny, co wymaga zaawansowanych analiz (np. EDS). ## Formy kryształów Minerał ten tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, często spłaszczone. Kryształy te łączą się w promieniste, gwiaździste lub bezładnie splątane agregaty, a także tworzą cienkie naloty i powłoki na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Bobjonesit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż uranowo-wanadowych w klimacie suchym. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów wanadu (np. montroseitu) i siarczków (np. pirytu) pod wpływem wód zawierających kwas siarkowy. Krystalizuje na ścianach wyrobisk górniczych i na powierzchni skał płonnych jako produkt procesów postsylifikacyjnych. ## Asocjacje mineralne Bobjonesit współwystępuje z innymi rzadkimi, wtórnymi minerałami siarczanowymi i wanadowymi. Najczęściej towarzyszą mu: stanleyit, szomolnokit, gips, metarossyt, pascoit, rossyt oraz montroseit. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania bobjonesitu jest kopalnia North Mesa Mine w rejonie Temple Mountain, w hrabstwie Garfield, w stanie Utah, USA. Jest to jedyna potwierdzona lokalizacja, z której pochodzą dobrze wykształcone okazy tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska bobjonesitu zależy od kilku czynników. Najwyżej cenione są okazy z bogatymi, gęstymi skupieniami dobrze uformowanych, igiełkowych kryształów o intensywnie niebieskiej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących, które potwierdzają paragenezę. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy nadające się do oglądania pod powiększeniem są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich bobjonesitu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia North Mesa Mine w Utah, USA. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy bobjonesitu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe na wodę. Czyszczenie mechaniczne jest niemożliwe ze względu na kruchość i niewielkie rozmiary kryształów. Należy unikać kontaktu z jakąkolwiek cieczą. Najbezpieczniejszą metodą usuwania kurzu jest użycie miękkiego pędzelka lub ostrożne zdmuchnięcie powietrzem z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może rozpuścić lub uszkodzić kryształy. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i zmiany wilgotności, które mogą prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia. Należy chronić go przed chemikaliami, kwasami i detergentami. Ze względu na jego miękkość, należy unikać jakiegokolwiek dotyku czy tarcia. ## Przechowywanie Okazy bobjonesitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (np. typu "perky box"), które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Zaleca się przechowywanie w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej