Bobcookite

Wzór chemiczny: NaAl(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>·18H<sub>2</sub>O

Bobcookit to bardzo rzadki, rozpuszczalny w wodzie minerał uranylu, tworzący jasnożółte, igiełkowe kryształy.

## Charakterystyka Bobcookit jest uwodnionym siarczanem sodu, glinu i uranylu. Tworzy skupienia drobnych, igiełkowych lub włosowatych kryształów o intensywnie żółtej do żółtozielonej barwie. Ze względu na swoją naturę jest niezwykle delikatny i kruchy. Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, rzadko przekraczając 1 mm długości, i często występują w postaci spilśnionych agregatów lub promienistych rozet na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się jedwabistym połyskiem i jest przezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa jest bardzo niska, szacowana na około 1, co oznacza, że jest niezwykle miękki. Jest to minerał o niskiej gęstości. Jedną z jego kluczowych i nietypowych cech jest rozpuszczalność w zimnej wodzie. ## Barwy i odmiany Bobcookit występuje w odcieniach od jasnożółtego do żółtozielonego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Roberta (Boba) Cooka (ur. 1942), amerykańskiego mineraloga i emerytowanego profesora geologii na Auburn University w Alabamie, w uznaniu jego wkładu w mineralogię. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2014 roku. Opisany został na podstawie próbek z kopalni Blue Lizard w hrabstwie San Juan, Utah, USA. ## Zastosowania Bobcookit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie przedmiotem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach, minerałach uranu lub minerałach z konkretnych lokalizacji (tzw. "type locality").

Właściwości

Twardość Mohsa
1
Połysk
Silky
Rysa
Light yellow
Gęstość
2.51
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Splintery
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne bobcookitu to jego forma występowania (drobne, igiełkowe kryształy), intensywnie żółty kolor, jedwabisty połysk oraz rozpuszczalność w wodzie. Minerał wykazuje silną, zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Jest również radioaktywny. ## Odróżnianie od podobnych Bobcookit można pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranylu o podobnym wyglądzie, takimi jak zippeit, natrozippeit czy metauranopilit. Odróżnienie go od tych minerałów bez zaawansowanych metod analitycznych (jak dyfrakcja rentgenowska proszkowa - XRD) jest praktycznie niemożliwe. Kluczową wskazówką w terenie może być jego rozpuszczalność w zimnej wodzie, która jest cechą wyróżniającą go spośród wielu siarczanów uranylu. ## Formy kryształów Bobcookit tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub włosowate kryształy, wydłużone wzdłuż osi [100]. Występują one w postaci promienistych lub splątanych agregatów, a także jako naloty i powłoki na skałach osadowych, głównie piaskowcach.

Środowisko występowania

## Geneza Bobcookit jest wtórnym minerałem uranu, który powstaje w wyniku utleniania złóż uraninitu w obecności siarczków (np. pirytu) w warunkach pustynnych lub półpustynnych. Formuje się jako produkt ewaporacji (odparowania) roztworów bogatych w uran, siarczany, sód i glin na ścianach wyrobisk górniczych lub w spękaniach skał. Jego powstawanie jest procesem współczesnym, zachodzącym po udostępnieniu złóż przez działalność górniczą. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami i minerałami uranylu, takimi jak gips, zippeit, natrozippeit, johannit, uranopilit, a także z uraninitem (jako minerał pierwotny) i pirytem. ## Lokalizacje Bobcookit jest minerałem ekstremalnie rzadkim, znanym tylko z kilku miejsc na świecie. Najważniejsze i zarazem typowe (type locality) stanowisko to kopalnia Blue Lizard w hrabstwie San Juan w stanie Utah, USA. Został również zidentyfikowany w kopalni Freedom w dystrykcie Marysvale, również w Utah.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej pożądane okazy bobcookitu to te, które wykazują bogate, gęste skupienia jasnożółtych, igiełkowych kryształów na niewielkim fragmencie skały macierzystej (matriksie). Kontrast między intensywnie żółtymi kryształami a ciemniejszym tłem piaskowca podnosi wartość wizualną. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy ocenia się głównie pod kątem bogactwa i pokrycia powierzchni, a nie wielkości pojedynczych igieł. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest lokalizacja typowa - kopalnia Blue Lizard w Utah, USA. Okazy z tej kopalni są standardem dla tego minerału i praktycznie wszystkie dostępne na rynku pochodzą właśnie stamtąd.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerału **nie wolno czyścić** z użyciem wody ani żadnych płynów, ponieważ jest w nich rozpuszczalny. Jedyną bezpieczną metodą usuwania kurzu jest użycie sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości lub bardzo miękkiego pędzelka, przy czym należy zachować ekstremalną ostrożność ze względu na kruchość kryształów. ## Czego unikać - **Wody i wilgoci**: Bobcookit jest rozpuszczalny w wodzie i higroskopijny (chłonie wilgoć z powietrza), co prowadzi do jego zniszczenia. Należy go przechowywać w warunkach o bardzo niskiej wilgotności. - **Wysokiej temperatury**: Może to spowodować utratę wody z jego struktury krystalicznej i rozpad. - **Wibracji i uderzeń**: Kryształy są niezwykle kruche i delikatne. - **Bezpośredniego światła słonecznego**: Jak w przypadku wielu minerałów uranylu, długotrwała ekspozycja może powodować zmiany chemiczne. ## Przechowywanie Okazy bobcookitu muszą być przechowywane w szczelnych, przezroczystych pojemnikach (np. typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Ze względu na zawartość uranu, jest to minerał radioaktywny i należy go przechowywać z dala od miejsca stałego przebywania ludzi, zgodnie z zasadami postępowania z materiałami promieniotwórczymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej