Blatonite

Wzór chemiczny: (U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)CO<sub>3</sub>·H<sub>2</sub>O

Blatonit to bardzo rzadki, wtórny minerał uranylu, tworzący jasnożółte, mikroskopijne kryształy i naloty.

## Charakterystyka Blatonit jest uwodnionym węglanem uranylu, występującym w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.1 mm. Tworzy skupienia w formie rozet, wachlarzy lub sferycznych agregatów, a także cienkie powłoki i naloty na skale macierzystej. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują jasnożółtą fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo-, jak i krótkofalowym). Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkich rozmiarów kryształów, jednak gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.05 g/cm³. Minerał jest silnie radioaktywny. ## Barwy i odmiany Blatonit ma charakterystyczną, jasnożółtą barwę. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1999 roku przez Paula Pireta i Michela Deliensa. Jego nazwa honoruje Norberta Blatona (ur. 1945), belgijskiego krystalografa z Uniwersytetu w Antwerpii, w uznaniu jego wkładu w krystalografię minerałów uranu. ## Zastosowania Blatonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako bardzo rzadki minerał wtórny uranu.

Właściwości

Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
4.05
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Blatonit jest rozpoznawany na podstawie swojej jasnożółtej barwy, charakterystycznej, silnej fluorescencji w świetle UV oraz formy występowania w postaci mikroskopijnych, tabliczkowych kryształów tworzących agregaty. Kluczowe dla identyfikacji jest jego środowisko geologiczne - strefy utleniania złóż uranu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranylu o żółtej barwie, takimi jak schoepit, metaschoepit, becquerelit czy rutherfordin. Odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub spektroskopia, ze względu na podobieństwo wizualne i mikroskopowy rozmiar kryształów. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, zwykle o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {010}. Zrastają się w wachlarzowate, rozetkowe lub sferulityczne agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Blatonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uraninitu. Krystalizuje w wyniku działania wód bogatych w węglany na pierwotne rudy uranu. Jego powstawanie jest związane z warunkami niskotemperaturowymi, bliskimi powierzchni ziemi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. W lokalizacji typowej (Jáchymov) znaleziono go w towarzystwie schoepitu, rutherfordinu, uraninitu, a także z gipsem i hematytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania blatonitu jest Jáchymov (dawniej Sankt Joachimsthal) w Czechach. Odnotowano go również w kopalni uranu w Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska blatonitu zależy od bogactwa skupień i jakości podłoża (matrycy), na którym występuje. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, choć mikroskopijnymi, agregatami krystalicznymi o intensywnej, żółtej barwie, kontrastującymi ze skałą macierzystą. Ze względu na rozmiar, okazy są przeznaczone głównie dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach mikromount. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów dostępnych na rynku kolekcjonerskim jest historyczna lokalizacja Jáchymov w Czechach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów blatonitu nie należy czyścić na mokro. Ze względu na jego kruchość i rozpuszczalność w wodzie, jedyną bezpieczną metodą jest delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić delikatne kryształy. Jako minerał uranu, jest silnie radioaktywny - należy ograniczyć ekspozycję, myć ręce po każdym kontakcie i nie przechowywać go w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (np. typu micromount), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Pojemniki powinny być wyraźnie oznakowane jako materiał radioaktywny.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej