Bismutoferrite

Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>Bi<sup>3+</sup>(SiO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)

Bismutoferryt to rzadki krzemian bizmutu i żelaza, tworzący najczęściej ziemiste lub włókniste skupienia o brunatnej barwie.

## Charakterystyka Bismutoferryt jest krzemianem bizmutu i żelaza, należącym do minerałów rzadkich. Zazwyczaj występuje w postaci skupień ziemistych, proszkowych lub naskorupień. Rzadziej tworzy agregaty włókniste, promieniste lub kuliste. Jego wygląd jest najczęściej niepozorny, a okazy makroskopowe nie tworzą dobrze wykształconych kryształów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 4.5 w skali Mohsa i jest stosunkowo kruchy. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 4.48 g/cm³, co jest wyczuwalne w dłoni nawet w przypadku niewielkich próbek. Połysk jest zmienny, od szklistego przez żywiczny aż do tłustego lub matowego w skupieniach ziemistych. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Bismutoferryt przybiera barwy od żółtobrązowej, przez czerwonobrunatną i zielonawobrunatną, aż do niemal czarnej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1897 roku przez niemieckiego mineraloga Augusta Frenzela, nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - zawartości bizmutu (łac. *bismuthum*) i żelaza (łac. *ferrum*). Został on po raz pierwszy opisany na podstawie próbek z Ullersreuth w Turyngii, w Niemczech. ## Zastosowania Bismutoferryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Vitreous to Resinous or Greasy
Rysa
Yellowish-brown
Gęstość
4.48
Łupliwość
None
Przełam
Uneven to conchoidal
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą ułatwiającą identyfikację bismutoferrytu jest jego duża gęstość, nietypowa dla minerałów o niesmetalicznym wyglądzie. Kluczowe są również jego brunatne barwy, ziemiste lub włókniste formy występowania oraz parageneza - współwystępowanie z innymi minerałami bizmutu w strefach utleniania. ## Odróżnianie od podobnych Bismutoferryt bywa mylony z pospolitymi tlenkami i wodorotlenkami żelaza, takimi jak goethyt czy "limonit". Odróżnia go od nich jednak znacznie większa gęstość oraz charakterystyczne środowisko występowania. Ostateczne potwierdzenie wymaga zwykle analizy chemicznej w celu wykrycia bizmutu. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie. Bismutoferryt tworzy głównie skupienia zbite, ziemiste, proszkowe i naskorupienia. Spotykane są także agregaty o budowie włóknistej, promienistej, a także formy kuliste i groniaste (botryoidalne).

Środowisko występowania

## Geneza Bismutoferryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) kruszcowych złóż hydrotermalnych, które są bogate w bizmut i żelazo. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych siarczków, głównie bismutynitu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami takimi jak bismutynit, bizmut rodzimy, bismit, eulityn, atelestyt, a także z pirytem i kwarcem. ## Lokalizacje Do klasycznych, historycznych lokalizacji należą złoża w Niemczech, zwłaszcza w Saksonii (Schneeberg, Johanngeorgenstadt) oraz w Turyngii (Ullersreuth - lokalizacja typowa). Znany jest również z Kornwalii w Wielkiej Brytanii, ze Słowacji (Divín) oraz z Czech.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów bismutoferrytu ocenia się przede wszystkim na podstawie formy występowania oraz asocjacji z innymi minerałami. Najbardziej cenione są rzadkie okazy o wyraźnie widocznej strukturze włóknistej, promienistej lub kulistej. Dużą wartość mają także bogate nagromadzenia na matrycy skalnej, zwłaszcza w towarzystwie dobrze wykształconych kryształów innych minerałów, np. kwarcu czy eulitynu. ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla kolekcjonerów uchodzą okazy pochodzące z historycznych niemieckich zagłębi górniczych w Saksonii, które dostarczyły najlepiej wykształconych próbek tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy bismutoferrytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, unikając długotrwałego moczenia. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych ani żadnych środków chemicznych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów. Należy chronić go przed kontaktem z chemikaliami, gwałtownymi zmianami temperatury oraz zarysowaniem przez twardsze minerały (np. kwarc). Ze względu na możliwą zawartość bizmutu, należy unikać wdychania pyłu podczas czyszczenia. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach lub klaserach, aby ograniczyć dostęp kurzu i chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest ono uznawane za szczególnie szkodliwe.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej