Bisbeeite

Wzór chemiczny: (Cu,Mg)SiO<sub>3</sub>·nH<sub>2</sub>O

Bisbeeit to uwodniony krzemian miedzi, tworzący mikrokrystaliczne naloty i powłoki o charakterystycznej, jasnoniebieskiej barwie.

## Charakterystyka Bisbeeit jest minerałem miedzi z grupy krzemianów, blisko spokrewnionym z chryzokolą. Występuje w postaci bardzo drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, które zazwyczaj tworzą zwarte, skorupiaste lub ziemiste skupienia, a także naloty i żyłki. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy są trudne do zaobserwowania gołym okiem. Typowe okazy mają wygląd matowych, bladoniebieskich lub niebieskozielonych mas powlekających skałę macierzystą. ## Właściwości fizyczne Jego twardość jest trudna do precyzyjnego określenia z powodu formy występowania, ale szacuje się ją na 2.5-3.5 w skali Mohsa. Połysk jest zazwyczaj matowy lub ziemisty, a w przypadku bardziej zbitych agregatów może być szklisty. Jest minerałem nieprzezroczystym lub co najwyżej przeświecającym na cienkich krawędziach. ## Barwy i odmiany Bisbeeit charakteryzuje się bladoniebieską, niebieską do niebieskozielonej barwą. Jego odcień jest często jaśniejszy i bardziej "pudrowy" niż w przypadku chryzokoli, z którą często współwystępuje. Nie wyróżnia się odrębnych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1915 roku przez Waldemara T. Schallera na podstawie materiału pochodzącego z kopalni Shattuck-Arizona w rejonie Bisbee w hrabstwie Cochise (Arizona, USA). Nazwa pochodzi bezpośrednio od lokalizacji typowej. Przez wiele lat status bisbeeitu jako odrębnego gatunku mineralnego był kwestionowany; często uważano go za mieszaninę chryzokoli i innych minerałów. Nowsze badania potwierdziły jego tożsamość jako uwodnionego krzemianu miedzi o strukturze odmiennej od chryzokoli.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3.5
Połysk
Vitreous to dull
Rysa
Pale blue
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Bisbeeit rozpoznaje się głównie po jego charakterystycznej, jasnoniebieskiej barwie, ziemistej lub matowej teksturze oraz występowaniu w formie nalotów i skorup w strefach utleniania złóż miedzi. Często tworzy pseudomorfozy po innych minerałach miedzi, zwłaszcza po kalcycie lub kupricie, zachowując ich zewnętrzną formę krystaliczną. ## Odróżnianie od podobnych Najczęściej mylony jest z chryzokolą, która jednak zazwyczaj ma bardziej intensywną, szklistą lub żywiczną postać i wykazuje przełam muszlowy. Odróżnienie bez specjalistycznych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej) jest często niemożliwe, zwłaszcza gdy oba minerały współwystępują. Może być również podobny do innych wtórnych minerałów miedzi, jak aurichalcyt, ale ten ostatni reaguje z kwasem solnym. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, igiełkowe lub włókniste kryształy. W skali makroskopowej występuje jako skupienia promieniste, sferolityczne, masywne, ziemiste oraz w formie skorup i nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Bisbeeit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż miedzi. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w krzemionkę na pierwotne i wtórne siarczki miedzi w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z chryzokolą, malachitem, azurytem, kupritem, tenorytem, kwarcem, kalcytem oraz rodzimą miedzią. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to historyczne lokalizacje w rejonie Bisbee (kopalnie Shattuck, Copper Queen), Arizona, USA. Znajdowany jest również w innych rejonach górniczych Arizony (np. Globe-Miami, Ajo) i Nowego Meksyku. Inne znane wystąpienia to m.in. kopalnia Grand-View w Wielkim Kanionie (USA), Demokratyczna Republika Konga (prowincja Katanga), Meksyk, Chile i Wielka Brytania (Kornwalia).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z wyraźnymi pseudomorfozami bisbeeitu po dobrze wykształconych kryształach innych minerałów, zwłaszcza po kalcycie lub kupricie. Atrakcyjność podnosi intensywna, jednolita barwa oraz kontrast z barwą skały macierzystej. Okazy z historycznej lokalizacji typowej (Bisbee, Arizona) są szczególnie poszukiwane ze względu na ich znaczenie naukowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy bisbeeitu są bardzo delikatne i wrażliwe na wodę. Należy unikać czyszczenia na mokro. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub zdmuchując go sprężonym powietrzem z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i innymi chemikaliami, które mogą go rozpuścić lub zmienić jego barwę. Minerał jest miękki i kruchy, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie promieni słonecznych. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pudełku lub gablocie, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Ze względu na jego kruchość, nie powinien być przechowywany w kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej