Bindheimite

Wzór chemiczny: Pb²⁺₂Sb⁵⁺₂O₇

Bindheimit to wtórny minerał ołowiu i antymonu, tworzący najczęściej masywne, ziemiste lub nerkowate skupienia o żółtych i brązowych barwach.

## Charakterystyka Bindheimit jest tlenkiem ołowiu i antymonu, należącym do grupy pirochloru. Rzadko tworzy niewielkie, pseudoregularne kryształy o pokroju ośmiościennym, najczęściej jednak występuje w formie gęstych, masywnych, żywicznych lub ziemistych skupień. Często spotyka się go w postaci naskorupień, nalotów, skupień promienistych, nerkowatych lub groniastych. Jest produktem utleniania minerałów kruszcowych zawierających ołów i antymon, takich jak boulangeryt czy jamesonit, tworząc pseudomorfozy po tych minerałach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 4-4.5. Jest przy tym dość ciężki ze względu na wysoką zawartość ołowiu, a jego gęstość waha się od 4.6 do 5.6 g/cm³. Połysk jest najczęściej żywiczny, matowy lub ziemisty, w zależności od formy występowania. Jest kruchy i wykazuje nierówny lub muszlowy przełam. ## Barwy i odmiany Bindheimit przybiera różne odcienie barwy żółtej - od jasnożółtej, przez żółtozieloną, po żółtobrązową. Spotykane są także okazy brązowe, szare, a nawet białawe. Zmienność barwy zależy od domieszek i stopnia uwodnienia. Niektóre odmiany zawierające wapń określane są jako koronguit, a te z bizmutem jako westgrenit, choć status tych nazw bywa kwestionowany. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1863 roku przez Jamesa Dwighta Danę, honoruje austriackiego chemika i mineraloga Johanna Jacoba Bindheima (1740-1825), który jako pierwszy przeanalizował ten minerał w 1800 roku, określając go jako "uwodniony antymonian ołowiu". ## Zastosowania Bindheimit, ze względu na swoje występowanie i skład, jest podrzędną rudą ołowiu i antymonu. Dla kolekcjonerów stanowi ciekawy przykład minerału wtórnego i pseudomorfoz, choć rzadko tworzy efektowne okazy krystaliczne.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-4.5
Barwa
Yellow, yellow-brown, brown, white, grey, greenish; colourless to yellow and brown in transmitted light
Połysk
Resinous, dull, earthy
Rysa
White, yellowish white
Gęstość
4.6
Łupliwość
None
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Translucent,Opaque
Układ krystaliczny
Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Bindheimit rozpoznaje się po jego charakterystycznej żółtej do brązowej barwie, żywicznym lub ziemistym połysku oraz wysokiej gęstości. Kluczową cechą jest jego występowanie w strefach utleniania złóż kruszcowych, często w formie pseudomorfoz po minerałach ołowiu i antymonu, takich jak jamesonit czy boulangeryt. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami ołowiu o żółtej barwie, takimi jak mimetezyt czy piromorfit. Bindheimit jest jednak od nich bardziej miękki i zazwyczaj występuje w skupieniach masywnych lub ziemistych, a nie w formie dobrze wykształconych heksagonalnych kryształów. Od limonitu odróżnia go znacznie większa gęstość. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkością i zwykle mają postać małych, słabo wykształconych ośmiościanów. Najczęściej spotykane formy to skupienia masywne, zbite, ziemiste, nerkowate, groniaste oraz naskorupienia i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Bindheimit jest typowym minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (czapach żelaznych) hydrotermalnych złóż kruszcowych bogatych w ołów i antymon. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przemian pierwotnych siarczków i siarkosoli, takich jak galena, jamesonit, boulangeryt, zinkenit czy bournonit. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z minerałami, z których powstał (reliktami), a także z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania. Typowe minerały towarzyszące to cerusyt, anglesyt, stibikonit, piromorfit, kwarc, a także tlenki żelaza i manganu (limonit, goethyt). ## Lokalizacje Znaczące stanowiska bindheimitu znajdują się na całym świecie. W Europie są to m.in. kopalnie w regionie Eifel w Niemczech, Příbram w Czechach, a także w Kornwalii (Wielka Brytania). Występuje również w kopalni San Luis w Asturii (Hiszpania). W USA znany jest z wielu miejsc, w tym z dzielnicy Coeur d'Alene w Idaho oraz z kopalń w Nevadzie i Kalifornii. Inne ważne lokalizacje to Broken Hill w Australii oraz liczne kopalnie w Boliwii i Meksyku (np. w Zacatecas).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy wykazujące wyraźne pseudomorfozy, zwłaszcza po dobrze wykształconych kryształach jamesonitu lub boulangerytu. Atrakcyjność podnosi intensywna, żywa barwa (np. kanarkowożółta) oraz ciekawa forma skupień (np. nerkowata, groniasta). Dobrze wykształcone, choć rzadkie, mikrokryształy również są poszukiwane. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą pseudomorfozy bindheimitu po jamesonicie z kopalni w Noche Buena, Zacatecas w Meksyku oraz z różnych lokalizacji w Kornwalii. Okazy z Pribram w Czechach również są historycznie ważne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka. Jeśli konieczne jest użycie wody, powinna to być woda destylowana, a kontakt z nią jak najkrótszy. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kruche i porowate skupienia. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z minerałem. Bindheimit jest kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i upadkiem. Jako minerał zawierający ołów, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy bindheimitu najlepiej przechowywać w osobnych, zamykanych pudełkach klaserowych, aby uniknąć ścierania i zanieczyszczenia innych minerałów pyłem. Należy chronić je przed wilgocią i skrajnymi temperaturami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej