Bideauxite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup>Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>F<sub>2</sub>Cl<sub>3</sub>

Bideoksyt to rzadki halogenek ołowiu i srebra, tworzący bezbarwne lub białe, izometryczne kryształy o diamentowym połysku.

## Charakterystyka Bideoksyt jest rzadkim minerałem z grupy halogenków, chemicznie klasyfikowanym jako fluorek i chlorek ołowiu oraz srebra. Występuje w postaci niewielkich, dobrze uformowanych, izometrycznych kryształów, najczęściej o formie sześcianu lub ośmiościanu. Kryształy są zazwyczaj bezbarwne do białych, czasami z żółtawym odcieniem. Charakterystyczny jest ich silny, niemal diamentowy połysk, który wyróżnia je na tle skały macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3 w skali Mohsa. Jest bardzo gęsty, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów; jego gęstość wynosi około 6.27 g/cm³. Kryształy są przezroczyste do przeświecających. Wykazuje doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, zgodną ze ścianami sześcianu. ## Barwy i odmiany Bideoksyt jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Niektóre okazy mogą przybierać bladożółty odcień. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Tiger w hrabstwie Pinal w Arizonie, USA. Został opisany w 1970 roku przez Sidneya A. Williamsa. Nazwa "bideoksyt" honoruje Richarda A. Bideaux (1935–2004), amerykańskiego mineraloga i kolekcjonera, który był współautorem "Handbook of Mineralogy" i wniósł znaczący wkład w mineralogię Arizony. ## Zastosowania Bideoksyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest minerałem czysto kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjne kryształy i pochodzenie z klasycznej lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Diamentowy
Rysa
Biała
Gęstość
6.27
Łupliwość
Doskonała według {100}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne bideoksytu to jego regularny (izometryczny) pokrój kryształów (sześciany, ośmiościany), bardzo wysoka gęstość, silny, diamentowy połysk oraz występowanie w strefach utleniania złóż ołowiu. Doskonała łupliwość sześcienna jest również charakterystyczna, choć trudna do zaobserwowania w małych kryształach. ## Odróżnianie od podobnych Bideoksyt może być mylony z innymi bezbarwnymi lub białymi halogenkami ze stref utlenienia, takimi jak cerusyt czy anglesyt, jednak różni się od nich pokrojem kryształów i znacznie silniejszym połyskiem. Od halitu (soli kamiennej) odróżnia go znacznie większa gęstość i połysk. Testy chemiczne potwierdzające obecność ołowiu, srebra i chloru są ostatecznym sposobem identyfikacji. ## Formy kryształów Bideoksyt krystalizuje w układzie regularnym, tworząc najczęściej małe, ale dobrze wykształcone sześciany, rzadziej ośmiościany i dwunastościany rombowe. Kryształy występują jako pojedyncze formy narosłe na skale macierzystej lub w niewielkich druzach.

Środowisko występowania

## Geneza Bideoksyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) hydrotermalnych złóż kruszców ołowiu i srebra. Tworzy się w warunkach pustynnych, w wyniku reakcji bogatych w chlor i fluor roztworów z pierwotnymi minerałami kruszcowymi, takimi jak galena. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi strefy utlenienia. W lokalizacji typowej (kopalnia Tiger) znaleziono go w towarzystwie anglesytu, boleitu, cerusytu, leadhillitu, matlockitu, fosgenitu i wulfenitu. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania bideoksytu, skąd pochodzą najlepsze znane okazy, jest kopalnia Tiger w Mammoth-St. Anthony District, hrabstwo Pinal, Arizona, USA. Jest to jego lokalizacja typowa. Poza tym odnotowano jego obecność w niewielkich ilościach w kopalni Margarita w greckim regionie Lauríon (Lavrio).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej pożądane okazy bideoksytu charakteryzują się ostrymi, dobrze zdefiniowanymi kryształami o silnym, diamentowym połysku. Wysoko cenione są przezroczyste, bezbarwne sześciany, kontrastowo osadzone na matrycy skalnej. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem – okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są wyjątkowo rzadkie i wartościowe. Estetyczne rozmieszczenie na matrycy oraz asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z kopalni Tiger podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu kolekcjonerskim jest historyczna kopalnia Tiger w Arizonie. Okazy z tej lokalizacji są uważane za klasyki i osiągają wysokie ceny na rynku kolekcjonerskim. Materiał z innych lokalizacji jest ekstremalnie rzadki i ma głównie znaczenie naukowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na miękkość i doskonałą łupliwość, bideoksyt wymaga bardzo ostrożnego obchodzenia się. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest to konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych, kwasów oraz gwałtownych zmian temperatury. Minerał jest miękki i łatwo ulega zarysowaniu. Ze względu na doskonałą łupliwość, nawet niewielkie uderzenie może spowodować pęknięcie lub rozpad kryształu. ## Przechowywanie Okazy bideoksytu należy przechowywać osobno, w wyściełanym pudełku, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Powinny być chronione przed kurzem i wilgocią. Nie jest wrażliwy na światło.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej