Beusite-(Ca)

Wzór chemiczny: CaMn<sup>2+</sup><sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>

Rzadki minerał z grupy fosforanów, znajdowany w pegmatytach granitowych, tworzący skupienia ziaren o brązowej barwie.

## Charakterystyka Beusyt-(Ca) jest rzadkim minerałem należącym do grupy fosforanów, a konkretnie do grupy graftonitu, której jest wapniowym analogiem. Zazwyczaj występuje w formie anhedralnych (nieforemnych) ziaren tworzących skupienia, rzadko wykazując jakiekolwiek formy krystaliczne. Jego wygląd jest niepozorny, a okazy mają najczęściej barwę od brązowej do czerwonobrązowej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 5 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty do żywicznego. Jest minerałem stosunkowo gęstym, a jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 3.85 g/cm³. Jest kruchy i przeświecający. ## Barwy i odmiany Beusyt-(Ca) występuje w odcieniach brązu, od czerwonobrązowego po ciemnobrązowy. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - jest to członek serii beusytu, w którym dominującym kationem w jednej z pozycji strukturalnych jest wapń (Ca). Został uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1998 roku. Jego odkrycie i opisanie wiąże się z badaniami nad fosforanami w pegmatytach. ## Zastosowania Beusyt-(Ca) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki przedstawiciel grupy fosforanów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous to Resinous
Rysa
White
Gęstość
3.85
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie beusytu-(Ca) na podstawie cech wizualnych jest bardzo trudne i najczęściej niemożliwe bez zaawansowanych badań. Kluczowe jest określenie środowiska geologicznego - występowanie w pegmatytach granitowych w asocjacji z innymi fosforanami. Cechy takie jak brązowa barwa, żywiczny połysk i twardość ok. 5 mogą być wskazówką, ale nie są unikalne. Ostateczna identyfikacja wymaga analizy chemicznej (EDS) i rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Beusyt-(Ca) jest wizualnie niemal identyczny z innymi minerałami z grupy graftonitu, takimi jak graftonit czy sam beusyt. Można go również pomylić z wieloma innymi brązowymi minerałami występującymi w pegmatytach, np. niektórymi granatami (spessartyn), tryplitem czy sarkopsydem. Odróżnienie bez specjalistycznego sprzętu jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy głównie masywne, ziarniste lub nieregularne skupienia. Nie wykształca dobrze uformowanych kryształów (jest anhedralny).

Środowisko występowania

## Geneza Beusyt-(Ca) jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji pegmatytów granitowych, bogatych w fosfor i lit. Powstaje jako pierwotny minerał w strefach o zróżnicowanym składzie. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi fosforanami, takimi jak tryplit, litiophilit, trifylin, a także z kwarcem, mikroklinem, albitem i muskowitem. Jego obecność jest wskaźnikiem specyficznych warunków chemicznych panujących podczas krystalizacji pegmatytu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska beusytu-(Ca) znajdują się w USA, w stanie Dakota Południowa, w kopalniach pegmatytowych takich jak White Cap Mine, Tip Top Mine czy Big Chief Mine w hrabstwie Custer. Znany jest również z lokalizacji w Argentynie (prowincja San Luis) oraz w Chinach (A-l-t-a-y, region autonomiczny Sinciang).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazów beusytu-(Ca) jest ograniczona ze względu na jego niepozorny wygląd i brak wykształconych kryształów. Najbardziej cenione są bogate agregaty o intensywnej, czerwonobrązowej barwie, wyraźnie zidentyfikowane i pochodzące z klasycznych lokalizacji. Kluczowa jest asocjacja z innymi, bardziej estetycznymi minerałami pegmatytowymi. Wartość okazu podnosi dołączony wynik analizy chemicznej potwierdzającej jego tożsamość. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z pegmatytów w Dakocie Południowej (USA), które są lokalizacją typową dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki lub pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na możliwą reaktywność z kwasami, należy unikać wszelkich środków chemicznych. Użycie wody jest niewskazane. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić lub zniszczyć minerał. Nie należy poddawać go ultradźwiękom ani gwałtownym zmianom temperatury. Jako minerał kruchy, jest podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy beusytu-(Ca) powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby uniknąć zarysowań i obtłuczeń. Należy chronić je przed wilgocią i zanieczyszczeniami chemicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej