Bettertonite
Wzór chemiczny: Al<sub>6</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>9</sub>·16H<sub>2</sub>O
Bettertonit to bardzo rzadki arsenian glinu, tworzący mikroskopijne, białe, kuliste agregaty i rozetki.
Właściwości
- Połysk
- Perłowy
- Rysa
- Biała
- Łupliwość
- Doskonała wg {010}
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Trójskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Bettertonit jest rozpoznawany na podstawie swojej charakterystycznej formy - białych, sferycznych lub promienistych agregatów złożonych z drobnych, igiełkowych kryształów. Występuje w paragenezie z innymi rzadkimi arsenianami w strefach utlenienia złóż kruszcowych. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi białymi minerałami wtórnymi tworzącymi podobne agregaty, takimi jak mansfieldyt, skorodyt czy wavellit. Odróżnienie od nich "na oko" jest praktycznie niemożliwe i wymaga analizy chemicznej w celu potwierdzenia obecności glinu i arsenu w odpowiednich proporcjach oraz braku innych pierwiastków (np. żelaza w skorodycie). ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone i spłaszczone, o pokroju listewkowym lub igiełkowym. Zwykle tworzą promieniste, rozetkowe lub kuliste (sferulityczne) agregaty o średnicy do 0.2 mm.
Środowisko występowania
## Geneza Bettertonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia (wietrzenia) złóż polimetalicznych bogatych w arsen. Tworzy się w wyniku działania wód zasobnych w arsen na minerały zawierające glin w kwaśnym lub obojętnym środowisku. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym w Kornwalii współwystępuje z mansfieldytem, skorodytem, kwarcem, arsenopirytem, chalkopirytem i fluorytem. W innych lokalizacjach towarzyszą mu również olivenit, konichalcyt i farmakosyderyt. ## Lokalizacje Najważniejsze potwierdzone stanowiska tego bardzo rzadkiego minerału to: - Kopalnia Penberthy Croft, St Hilary, Kornwalia, Wielka Brytania (miejsce odkrycia). - Kopalnia Clara, Wolfach, Schwarzwald, Niemcy. - Kopalnia Cap Garonne, Le Pradet, Var, Francja.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu bettertonitu ocenia się na podstawie wielkości i wykształcenia sferycznych agregatów oraz ich obfitości na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, izolowanymi rozetkami lub kulkami, kontrastującymi z podłożem. Ważna jest również estetyczna asocjacja z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane stanowiska są wysoko cenione przez kolekcjonerów mikromontów. Okazy z kopalni Clara w Niemczech i Cap Garonne we Francji są równie poszukiwane jak te z miejsca typowego w Kornwalii.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą lub chemikaliami jest niewskazany ze względu na delikatność i niewielki rozmiar kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami chemicznymi. Kryształy są ekstremalnie kruche i wrażliwe na wstrząsy mechaniczne oraz ultradźwięki. Nie należy podgrzewać okazów, gdyż minerał zawiera wodę w swojej strukturze. ## Przechowywanie Okazy bettertonitu, jako mikromonty, powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pudełkach (tzw. micromount boxes), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi.