Betpakdalite-NaNa

Wzór chemiczny: [Na<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>16</sub>Na(H<sub>2</sub>O)<sub>6</sub>][Mo<sup>6+</sup><sub>8</sub>As<sup>5+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>3</sub>O<sub>33</sub>(OH)<sub>4</sub>]

Betpakdalit-NaNa to bardzo rzadki molibdenian z grupy betpakdalitu, tworzący mikroskopijne, żółte kryształy w formie kulistych agregatów.

## Charakterystyka Betpakdalit-NaNa jest uwodnionym arsenianem-molibdenianem sodu i żelaza. Minerał ten tworzy bardzo małe, igiełkowe lub listewkowe kryształy, które zazwyczaj występują w formie promienistych lub sferycznych agregatów. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są najczęściej obserwowane pod mikroskopem. ## Właściwości fizyczne Kryształy betpakdalitu-NaNa wykazują jedwabisty połysk. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie określone z powodu niewielkiego rozmiaru i rzadkości kryształów. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w charakterystycznym, kanarkowo-żółtym kolorze. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Betpakdalit-NaNa został po raz pierwszy opisany w 2012 roku przez J. Pláška i współpracowników. Jego nazwa nawiązuje do pierwotnego minerału z grupy - betpakdalitu - oraz dominujących jonów sodu (Na) w dwóch różnych pozycjach w jego strukturze krystalicznej. Nazwa grupy pochodzi od miejsca odkrycia pierwszego minerału z tej serii, czyli pustyni Betpakdała w Kazachstanie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Jedwabisty
Rysa
Żółta
Gęstość
3.16
Łupliwość
Doskonała według {010}
Przełam
Zadziorowy
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja betpakdalitu-NaNa jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i spektroskopia Ramana. Wizualnie, podejrzenie może budzić występowanie kanarkowo-żółtych, sferycznych agregatów w paragenezie z innymi rzadkimi molibdenianami. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami molibdenu i arsenu o żółtej barwie, takimi jak inne minerały z grupy betpakdalitu, wulfenit czy ferrimolibdyt. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznej analizy chemicznej i strukturalnej, ponieważ wizualnie są one często nieodróżnialne, zwłaszcza w formie mikrokrystalicznej. ## Formy kryształów Tworzy bardzo drobne, igiełkowe kryształy zebrane w kuliste lub promieniste agregaty. Rzadziej obserwuje się pojedyncze, tabliczkowe kryształki.

Środowisko występowania

## Geneza Betpakdalit-NaNa jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) złóż polimetalicznych bogatych w molibden i arsen. Krystalizuje z roztworów wodnych w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. W lokalizacji typowej (kopalnia Blue Lizard) znaleziono go w asocjacji z kwarcem, barytem, gipsem, jarosytem, natrojarosytem, hematytem, a także z innymi minerałami z grupy betpakdalitu, takimi jak betpakdalit-CaCa i betpakdalit-NaCa. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i szczegółowo opisanym miejscem występowania tego minerału na świecie jest kopalnia Blue Lizard w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego minerału "micromount", głównym kryterium wartości jest potwierdzenie jego tożsamości przez wiarygodne laboratorium. Kolekcjonersko najbardziej pożądane są okazy, na których agregaty betpakdalitu-NaNa są jak najlepiej wykształcone, wyraźnie widoczne na matrycy skalnej i bogate. Kontrast z minerałami towarzyszącymi również podnosi atrakcyjność wizualną.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na ekstremalną rzadkość i delikatność, okazy tego minerału praktycznie nie podlegają czyszczeniu. Wszelkie zanieczyszczenia powinny być pozostawione w stanie nienaruszonym. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz wszelkimi formami czyszczenia mechanicznego. Kryształy są bardzo kruche i wrażliwe na zmiany wilgotności oraz temperatury. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych, szczelnych pojemnikach typu "micromount", chroniąc je przed wibracjami, kurzem i nagłymi zmianami środowiskowymi. Nie nadaje się do ekspozycji poza takim pojemnikiem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej