Beryllosachanbińskiite-Na
Wzór chemiczny: NaMn<sup>2+</sup><sub>4</sub>(Al<sub>5</sub>Be)(AlSi<sub>5</sub>O<sub>18</sub>)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O
Beryllosachanbińskiit-Na to ekstremalnie rzadki minerał z grupy berylu, nazwany od miejsca odkrycia i swojego składu chemicznego.
Opis
## Charakterystyka Beryllosachanbińskiit-Na jest członkiem grupy berylu i sodowym (Na) analogiem beryllosachanbińskiitu-Mg. Tworzy bardzo małe, smukłe, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, które zazwyczaj występują w formie promienistych lub snopkowych agregatów. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości i kilkadziesiąt mikrometrów grubości. Jest minerałem typowym dla okazów mikromineralogicznych. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału ocenia się na około 5 w skali Mohsa. Ma gęstość 2,89 g/cm³ (wartość obliczona) i charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jest przezroczysty i nie wykazuje pleochroizmu ani luminescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Minerał jest bezbarwny lub ma bardzo bladoniebieski odcień. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego, w którym dominuje sód (Na) i obecny jest beryl (Beryllium), oraz do miejsca jego odkrycia - złoża berylu Sachanbinskoe (ros. Саханбинское) na Syberii. Został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2020 roku (IMA2020-032). Opisany został przez zespół badaczy pod kierownictwem Igora V. Pekova. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, beryllosachanbińskiit-Na nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja beryllosachanbińskiitu-Na na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak analiza chemiczna w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD). Kluczową wskazówką jest pochodzenie okazu z jedynej znanej lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Minerał jest wizualnie nieodróżnialny od innych członków grupy berylu występujących w tej samej asocjacji, zwłaszcza od pekovitu, berylu oraz swojego magnezowego analogu, beryllosachanbińskiitu-Mg. Różnice można stwierdzić jedynie na podstawie precyzyjnej analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Kryształy są smukłe, pryzmatyczne o przekroju sześciobocznym, często wydłużone i igiełkowe. Zazwyczaj tworzą wachlarzowate, promieniste lub chaotycznie ułożone agregaty.
Środowisko geologiczne
## Geneza Beryllosachanbińskiit-Na powstaje w warunkach hydrotermalnych, w szczelinach i niewielkich kawernach w obrębie żył pegmatytowych przecinających sjenity nefelinowe. Jest produktem krystalizacji z roztworów bogatych w sód, beryl i krzemionkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeregiem innych rzadkich minerałów w lokalizacji typowej. Najczęściej towarzyszą mu tugtupit, sodalit, pekovit, czkałowit, albit, mikroklin, egiryn, natrolit i beryllit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania beryllosachanbińskiitu-Na na świecie jest złoże berylu Sachanbinskoe, zlokalizowane w obrębie Muruńskiego Masywu Alkalicznego w Kraju Zabajkalskim na Syberii w Rosji.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego mikrominerału o wartości kolekcjonerskiej decyduje przede wszystkim bogactwo okazu - ilość i wielkość agregatów krystalicznych na matrycy skalnej. Wysoko cenione są dobrze uformowane, promieniste agregaty o wyraźnych, nieuszkodzonych kryształach. Atrakcyjność podnosi również obecność rzadkich minerałów towarzyszących, takich jak tugtupit czy pekovit. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Rosji. Materiał kolekcjonerski jest niezwykle trudno dostępny i pojawia się na rynku bardzo sporadycznie, głównie w obiegu specjalistycznym.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy tego minerału są niezwykle małe i kruche. Czyszczenie mechaniczne lub chemiczne nie jest zalecane i może łatwo zniszczyć kryształy. W razie potrzeby można użyć delikatnego strumienia sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, myjkami ultradźwiękowymi oraz gwałtownymi zmianami temperatury. Minerał jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", zabezpieczonych przed kurzem, wstrząsami i bezpośrednim działaniem światła słonecznego. Stabilne warunki pokojowe są w pełni wystarczające.