Bertrandite
Wzór chemiczny: Be₄Si₂O₇(OH)₂
Krzemian berylu, ceniony za bezbarwne lub bladożółte, tabliczkowe kryształy o doskonałej łupliwości i szklistym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6-7
- Połysk
- Vitreous, Pearly
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.59
- Łupliwość
- Perfect on {001} Distinct on {100}, {010} and {110}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Bertrandyt najłatwiej rozpoznać po formie kryształów - cienkich, bezbarwnych lub jasnożółtych tabliczek, często tworzących promieniste lub wachlarzowate skupienia. Charakterystyczny jest też perłowy połysk na płaszczyznach doskonałej łupliwości. Twardość (6-7) jest również istotną cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Bertrandyt bywa mylony z bezbarwnymi lub jasnożółtymi mikami (np. muskowitem), które również mają doskonałą łupliwość i perłowy połysk. Mika jest jednak znacznie bardziej miękka (twardość 2-2.5). Można go również pomylić z fenakitem, który jest jednak znacznie twardszy (7.5-8) i zazwyczaj tworzy kryształy o innym pokroju (romboedryczne lub krótkosłupowe). ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj cienkotabliczkowe, spłaszczone, często wydłużone, o rombowym lub pseudoheksagonalnym zarysie. Powszechnie tworzą wachlarzowate, promieniste, sferolityczne lub gwiaździste agregaty. Rzadziej spotyka się pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.
Środowisko występowania
## Geneza Bertrandyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku hydrotermalnego przeobrażenia lub wietrzenia pierwotnych minerałów berylu, takich jak beryl, fenakit czy chryzoberyl. Najczęściej spotykany jest w pegmatytach granitowych, grejzenach oraz w tufach wulkanicznych, gdzie tworzy się w pustkach i szczelinach skalnych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z minerałami, z których powstaje, czyli z berylem i fenakitem. Towarzyszą mu również kwarc, skalenie (zwłaszcza albit), miki (muskowit, lepidolit), fluoryt, turmalin oraz inne rzadkie minerały berylu jak euklaz czy herderit. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska bertrandytu na świecie to złoża w Spor Mountain w stanie Utah (USA), skąd pochodzą duże ilości materiału o znaczeniu przemysłowym. Piękne okazy kolekcjonerskie znajdowano w Brazylii (stany Minas Gerais i Rio Grande do Norte), Pakistanie (dolina Shigar), Afganistanie, Rosji (Ural), Kazachstanie oraz we Włoszech (Elba).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, przezroczystymi kryształami, tworzącymi estetyczne, wachlarzowate lub gwiaździste agregaty. Wysoko oceniane są również kompozycje, w których bertrandyt narasta na innych minerałach, np. na kwarcu, berylu (zwłaszcza akwamarynie) czy skaleniach. Wielkość kryształów i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy o największej wartości kolekcjonerskiej pochodzą z pegmatytów w Brazylii, Pakistanie i Afganistanie, gdzie bertrandyt tworzy piękne kompozycje z akwamarynem, turmalinem i kwarcem. Klasyczne, choć rzadziej dostępne, są okazy z typowej lokalizacji we Francji oraz z włoskiej wyspy Elba.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy bertrandytu należy czyścić ostrożnie, używając miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Ze względu na doskonałą łupliwość, należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować rozdzielenie się kryształu na blaszki. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na silne uderzenia i nacisk mechaniczny, które mogą łatwo uszkodzić delikatne kryształy lub spowodować ich rozwarstwienie wzdłuż płaszczyzn łupliwości. Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy bertrandytu, zwłaszcza te z delikatnymi, wachlarzowatymi agregatami, najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby chronić je przed wstrząsami i kontaktem z twardszymi minerałami. Nie jest wrażliwy na światło słoneczne.