Berthierine
Wzór chemiczny: (Fe<sup>2+</sup>,Fe<sup>3+</sup>,Al)<sub>3</sub>(Si,Al)<sub>2</sub>O<sub>5</sub>(OH)<sub>4</sub>
Berthieryna to minerał z grupy serpentynów, będący ważnym składnikiem żelazistych oolitów i laterytów, charakteryzujący się typową oliwkowozieloną barwą.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Rysa
- Greenish white
- Gęstość
- 0
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Berthierynę najłatwiej rozpoznać po jej występowaniu w formie zielonkawych, oolitowych lub ziemistych skupień w skałach osadowych. Charakterystyczna jest jej niska twardość (daje się zarysować paznokciem) oraz zielonkawobiała rysa. W warunkach polowych identyfikacja jest trudna i często wymaga analizy laboratoryjnej. ## Odróżnianie od podobnych Można ją pomylić z innymi zielonymi minerałami ilastymi, takimi jak glaukonit czy szamozyt. Glaukonit zazwyczaj tworzy bardziej wyraźne, zaokrąglone ziarna (pellety) i ma nieco inny odcień zieleni. Szamozyt jest bardzo podobny i często współwystępuje z berthieryną, a ich rozróżnienie bez specjalistycznych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej) jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie. Berthieryna tworzy głównie mikrokrystaliczne, ziemiste, zbite masy oraz kuliste lub owalne oolity o średnicy do kilku milimetrów.
Środowisko występowania
## Geneza Berthieryna jest minerałem osadowym. Powstaje w płytkich, ciepłych środowiskach morskich o niskiej energii, ubogich w tlen. Jest typowym składnikiem facji żelazistych, tworząc oolitowe rudy żelaza. Może również powstawać w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur oraz w procesach wietrzenia (laterytyzacji) skał bogatych w żelazo i glin w klimacie tropikalnym. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z syderytem, szamozytem, goethytem, hematytem, kalcytem i kwarcem. W skałach laterytowych towarzyszą jej gibbsyt i kaolinit. ## Lokalizacje Jako minerał skałotwórczy jest szeroko rozpowszechniona. Znaczące złoża oolitowych rud żelaza z berthieryną znajdowały się w Lotaryngii (Francja), np. w Hayange (lokalizacja typowa). Występuje również w Anglii (Northamptonshire Ironstone Formation), Kanadzie (Clearwater Formation w Albercie) oraz w wielu innych osadowych basenach żelazistych na świecie.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Okazy berthieryny rzadko są przedmiotem handlu na typowym rynku kolekcjonerskim. Dla specjalistów i instytucji naukowych wartość mają próbki dobrze scharakteryzowane, pochodzące z klasycznych lub nietypowych lokalizacji. Najbardziej pożądane byłyby okazy z widocznymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami, jednak są one praktycznie niespotykane. Wartość ma głównie kontekst geologiczny i asocjacje z innymi minerałami. ## Popularne stanowiska Dla kolekcjonerów specjalizujących się w mineralogii systematycznej najbardziej wartościowe są okazy z lokalizacji typowej, czyli Hayange we Francji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy berthieryny są zazwyczaj delikatne i porowate. Należy czyścić je wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą jest niewskazany, ponieważ może prowadzić do rozpadu lub osłabienia struktury agregatów. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest miękki i podatny na uszkodzenia mechaniczne. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pudełku klaserowym, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na miękkość, nie powinien być przechowywany w bezpośrednim kontakcie z twardszymi minerałami.