Berlinite
Wzór chemiczny: AlPO₄
Berlinit to rzadki fosforan glinu, strukturalnie bardzo podobny do kwarcu, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone, choć zazwyczaj niewielkie kryształy.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6.5
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.64
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Muszlowy
- Przezroczystość
- Przezroczysty,Prześwitujący
- Układ krystaliczny
- Trygonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Berlinit jest trudny do identyfikacji wizualnej bez specjalistycznych badań. Jego podobieństwo do kwarcu jest bardzo duże. Wyróżnia go nieco inna forma kryształów (pseudo-sześcienna) oraz środowisko występowania - często w asocjacji z innymi rzadkimi fosforanami. Twardość 6.5 i gęstość 2.64 g/cm³ są kluczowymi, choć trudnymi do zmierzenia w warunkach amatorskich, cechami. ## Odróżnianie od podobnych Najczęściej mylony jest z kwarcem, od którego odróżnia go nieco inna symetria i forma kryształów, a przede wszystkim skład chemiczny (fosforan, a nie krzemian). Można go również pomylić z bezbarwnymi lub bladoróżowymi odmianami innych minerałów, jak apatyt (jest od niego twardszy) czy herderit. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy berlinitu są trygonalne, ale często swoim wyglądem imitują kryształy regularne (pseudo-sześcienne) lub heksagonalne (pseudo-heksagonalne dipiramidy). Często tworzą zbliźniaczenia. Występują również w postaci drobnoziarnistych, masywnych skupień oraz promienistych lub rozetkowych agregatów.
Środowisko występowania
## Geneza Berlinit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego lub metamorficznego. Powstaje w żyłach hydrotermalnych przecinających złoża bogate w glin, a także w wyniku metamorfizmu osadów bogatych w fosfor. W lokalizacji typowej (Västanå) występuje w złożu andaluzytowo-kianitowym z lazulitem. ## Asocjacje mineralne Minerałami współwystępującymi z berlinitem są często inne fosforany, takie jak augelit, attakolit, lazulit, skorzalit, trolleit, a także rutyl, kianit i andaluzyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania jest kopalnia Västanå w Szwecji. Inne znane lokalizacje to m.in. kopalnia Cioclovina w Rumunii, Tadjikistan (w górach Pamir), Rwanda oraz Australia Południowa (kopalnia żelaza Iron Knob).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, nawet jeśli są niewielkie. Szczególnie poszukiwane są grupy kryształów tworzące estetyczne rozetki lub narastające na kontrastującej matrycy skalnej. Okazy z lokalizacji typowej (Västanå) mają szczególną wartość historyczną. ## Popularne stanowiska Chociaż lokalizacja typowa w Szwecji jest najważniejsza z historycznego punktu widzenia, to okazy z kopalni Cioclovina w Rumunii są często uważane za jedne z najlepszych pod względem jakości i wielkości kryształów dostępnych na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy berlinitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Zawsze należy dokładnie wysuszyć okaz po czyszczeniu. ## Czego unikać Berlinit jest wrażliwy na działanie silnych kwasów i zasad. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Nie należy go podgrzewać ani poddawać nagłym zmianom temperatury. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może nie być wskazana, chociaż brak jest szczegółowych danych o jego fotoczułości. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały (np. kwarc, topaz). Najlepiej trzymać go w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od źródeł wilgoci i zanieczyszczeń.