Benleonardite

Wzór chemiczny: Ag₁+₁₅Cu₁+(Sb₃+,As₃+)₂S₂-₇Te₂-₄

Benleonardyt to rzadki siarkosólotellurek srebra, miedzi, antymonu i arsenu, tworzący drobne, metalicznie połyskujące ziarna.

## Charakterystyka Benleonardyt jest bardzo rzadkim minerałem z grupy siarkosoli, a dokładniej złożonym siarkosólotellurkiem. Występuje w postaci bardzo drobnych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, rzadko przekraczających 0.1 mm, rozproszonych w skale macierzystej. Jego identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie przy użyciu zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak analiza mikrosondą elektronową (EMPA) w świetle odbitym. Wizualnie przedstawia się jako niewielkie, metaliczne wrostki o stalowoszarej barwie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, określenie wielu właściwości fizycznych, jak twardość czy gęstość, jest utrudnione i dane te są najczęściej obliczone, a nie zmierzone. ## Barwy i odmiany Benleonardyt ma barwę stalowoszarą, a na świeżej powierzchni może wykazywać kremowy odcień. W świetle odbitym pod mikroskopem jego barwa jest opisywana jako kremowobiała. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Bambolla (znanej też jako La Bambolla), w miejscowości Moctezuma w stanie Sonora w Meksyku. Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1985 roku. Jego nazwa honoruje Bena F. Leonarda (1921–2010), amerykańskiego geologa pracującego dla United States Geological Survey (USGS), w uznaniu jego wkładu w badania złóż rud i minerałów kruszcowych. ## Zastosowania Benleonardyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, choć ze względu na mikroskopijne rozmiary jest obiektem zainteresowania głównie wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich (tzw. "micromounts").

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Połysk: Metaliczny
Rysa: Czarna
Gęstość: 8.01
Łupliwość: Brak
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja benleonardytu gołym okiem lub nawet pod standardowym mikroskopem stereo jest praktycznie niemożliwa. Wymaga specjalistycznego sprzętu. Pod mikroskopem polaryzacyjnym do światła odbitego, na polerowanych zgładach, można zaobserwować jego charakterystyczną kremowobiałą barwę i słaby pleochroizm. Ostateczne potwierdzenie to analiza chemiczna metodą mikrosondy elektronowej (EMPA) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Benleonardyt może być mylony z wieloma innymi drobnymi, metalicznymi siarkosolami i tellurkami, które często z nim współwystępują, takimi jak akantyt, hessyt, krennerit czy inne tellurki srebra. Różnice między nimi są subtelne i możliwe do wychwycenia jedynie za pomocą analizy składu chemicznego i właściwości optycznych w świetle odbitym. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie anhedralne (nieforemne) ziarna o wielkości od 10 do 100 mikrometrów. Ziarna te są zazwyczaj rozproszone lub tworzą niewielkie skupienia w towarzyszących minerałach, głównie w kwarcu.

Środowisko występowania

## Geneza Benleonardyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w końcowych etapach krystalizacji w żyłach kwarcowych bogatych w tellur, w warunkach niskich temperatur. Jego formowanie się jest związane z obecnością roztworów nasyconych srebrem, miedzią, arsenem, antymonem, siarką i tellurem. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich tellurków i siarkosoli. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą: kwarc, baryt, akantyt, hessyt, piryt, chalkopiryt, galena, sfaleryt, krenneryt, sylwanit, a także inne, jeszcze rzadsze tellurki jak empressyt czy stützayt. ## Lokalizacje Najważniejszym i zarazem typowym miejscem występowania benleonardytu jest kopalnia Bambolla w Moctezuma, w stanie Sonora w Meksyku. Jest to jedno z nielicznych potwierdzonych stanowisk na świecie, gdzie minerał ten został zidentyfikowany. Inne doniesienia o jego występowaniu są bardzo rzadkie i wymagają potwierdzenia.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z benleonardytem jest oceniana zupełnie inaczej niż w przypadku makroskopowych minerałów. Ponieważ występuje on w formie mikroskopijnych ziaren, kluczowe jest potwierdzenie jego obecności przez wiarygodne laboratorium lub znanego specjalistę. Wartość kolekcjonerska tkwi w samym fakcie posiadania udokumentowanego okazu tego ekstremalnie rzadkiego minerału. Bogactwo asocjacji mineralnej na jednym okazie (np. obecność kilku różnych rzadkich tellurków obok siebie) znacznie podnosi jego wartość naukową i kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Jedynym uznanym i historycznie ważnym stanowiskiem, z którego pochodzą okazy referencyjne, jest lokalizacja typowa - kopalnia Bambolla w Meksyku. Okazy z tej kopalni są najbardziej cenione przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy benleonardytu, ze względu na ich mikroskopijny charakter i występowanie w formie wrostków w innych minerałach, generalnie nie wymagają i nie powinny być czyszczone mechanicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą uszkodzić lub usunąć drobne ziarna minerału. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami oraz myjkami ultradźwiękowymi. Minerał, jako siarczek i tellurek, może reagować z utleniaczami i kwasami. Należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy z benleonardytem (micromounts) powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w specjalnych pudełkach perky box, które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest ono uznawane za szczególnie szkodliwe dla tego minerału.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej