Bendadaite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>·4H<sub>2</sub>O

Bendadait to rzadki, uwodniony arsenian żelaza, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty o ciemnozielonej do czarnej barwie.

## Charakterystyka Bendadait jest rzadkim minerałem wtórnym z grupy arsenianów, należącym do grupy arthurytu. Występuje w postaci niewielkich, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które najczęściej tworzą kuliste lub promieniste agregaty. Pojedyncze kryształy są rzadkością i osiągają maksymalnie kilka milimetrów długości. Jego wygląd jest bardzo charakterystyczny, przypominając ciemnozielone lub niemal czarne "jeżyki" lub "kuleczki" narastające na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Kryształy bendadaitu wykazują połysk od szklistego do jedwabistego, w zależności od formy występowania. Są przeświecające na krawędziach, a w większych masach praktycznie nieprzezroczyste. Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą około 3. Jest również dość kruchy. ## Barwy i odmiany Bendadait występuje w odcieniach od ciemnozielonego, przez zielonoczarny, aż do niemal czarnego. Czasem wykazuje oliwkowozielony odcień, szczególnie w przypadku drobniejszych igiełek. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na terenie kopalni Bendada w Portugalii, od której pochodzi jego nazwa. Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2007 roku. Jego odkrycie było wynikiem ponownego zbadania historycznych okazów z tej kopalni. ## Zastosowania Bendadait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc cenionym nabytkiem dla specjalistów zbierających rzadkie minerały, zwłaszcza arseniany.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty do jedwabistego
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
3.16
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Bendadait najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej formie występowania - kulistych lub promienistych agregatach zbudowanych z bardzo drobnych, igiełkowych kryształów. Jego ciemnozielona do czarnej barwy oraz występowanie w strefach utleniania złóż arsenowych są kluczowymi wskazówkami. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi arsenianami żelaza, takimi jak skorodyt, jednak skorodyt tworzy zwykle lepiej wykształcone, grubsze kryształy o innej formie i często jaśniejszej barwie. Podobne agregaty może tworzyć kakoksen, który ma jednak zazwyczaj żółtą lub brązową barwę i występuje w innym środowisku geologicznym. Dokładne odróżnienie od innych minerałów z grupy arthurytu często wymaga zaawansowanych analiz chemicznych. ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone, igiełkowe lub listewkowe, zakończone spiczasto. Prawie zawsze występują w postaci promienistych, sferycznych lub półsferycznych agregatów, które mogą osiągać do kilku milimetrów średnicy.

Środowisko występowania

## Geneza Bendadait jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w arsen, zwłaszcza w arsenopiryt. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały arsenu i żelaza w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje lub którym towarzyszy w strefie utlenienia. Są to między innymi arsenopiryt, piryt, skorodyt, farmakosyderyt, beudantyt, a także kwarc i różne tlenki żelaza (np. goethyt). ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest kopalnia Bendada w dystrykcie Guarda w Portugalii. Minerał ten został również zidentyfikowany w kilku innych miejscach na świecie, w tym w kopalni Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz w kopalniach w regionie Kadyi w Nowej Południowej Walii (Australia).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze uformowanymi, wyraźnymi, kulistymi agregatami o intensywnej, ciemnozielonej barwie. Ważny jest kontrast z jasną skałą macierzystą (najczęściej kwarcem), który eksponuje formę i kolor bendadaitu. Wielkość agregatów oraz brak uszkodzeń delikatnych igiełek znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Bendada w Portugalii. Okazy z kopalni Clara w Niemczech są również znane, ale to portugalskie stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy bendadaitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć miękkiego pędzelka. Kontakt z wodą, zwłaszcza z detergentami, jest niewskazany, ponieważ może uszkodzić delikatne kryształy i potencjalnie reagować z minerałem. ## Czego unikać Bendadait jest minerałem zawierającym arsen, dlatego należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. Należy go chronić przed kwasami i innymi chemikaliami. Jest kruchy, więc trzeba go chronić przed uderzeniami i wibracjami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, z dala od kurzu i wilgoci. Najlepiej umieścić go w osobnym pudełku z etykietą ostrzegawczą o zawartości arsenu, aby uniknąć przypadkowego kontaktu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej