Benauite

Wzór chemiczny: SrFe<sup>3+</sup><sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)(PO<sub>3</sub>OH)(OH)<sub>6</sub>

Benauit to rzadki minerał fosforanowy z grupy goyazytu, tworzący drobne, żółtobrązowe kryształy o pokroju romboedrycznym.

## Charakterystyka Benauit jest rzadkim strontowo-żelazowym fosforanem należącym do grupy goyazytu. Występuje w postaci bardzo małych, dobrze wykształconych, romboedrycznych kryształów, których wielkość zazwyczaj nie przekracza 0,5 mm. Kryształy te często tworzą skupienia lub rozety. Ze względu na swój niewielki rozmiar, jest to minerał interesujący głównie dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów (mikromonterów). ## Właściwości fizyczne Kryształy benauitu charakteryzują się szklistym połyskiem. Są kruche, a ich twardość w skali Mohsa wynosi około 5.5. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 3.75 g/cm³. ## Barwy i odmiany Benauit ma charakterystyczną żółtobrązową do czerwonobrązowej barwę. Jest przeświecający, a jego rysa ma barwę jasnożółtą. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na terenie kamieniołomu "Grube Clara" w Oberwolfach (Schwarzwald, Niemcy), który jest jego lokalizacją typową. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1998 roku. Jego nazwa honoruje dr. Matthiasa Benaua, niemieckiego kolekcjonera minerałów, który znalazł pierwsze próbki tego minerału i jest znawcą mineralogii złoża Clara.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
3.75
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja benauitu opiera się na jego charakterystycznym wyglądzie - małych, ostrych, romboedrycznych kryształów o żółtobrązowej barwie i szklistym połysku. Występuje w specyficznym środowisku geologicznym. Ze względu na rozmiar kryształów, do jego obserwacji niezbędny jest mikroskop stereoskopowy. Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Benauit może być mylony z innymi minerałami z grupy goyazytu, takimi jak kintoreit czy segnitit, które tworzą podobne kryształy i występują w zbliżonych paragenezach. Odróżnienie ich "na oko" jest praktycznie niemożliwe i wymaga analizy chemicznej w celu określenia dominujących pierwiastków (strontu i żelaza w przypadku benauitu). ## Formy kryształów Benauit krystalizuje w formie małych, ostro zakończonych romboedrów. Kryształy rzadko występują pojedynczo, częściej tworzą promieniste agregaty, rozety lub naskorupienia na powierzchni innych minerałów.

Środowisko występowania

## Geneza Benauit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców, w szczególności w żyłach hydrotermalnych zawierających baryt, fluoryt i siarczki metali. W lokalizacji typowej (kopalnia Clara) powstał w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w skałach gnejsowych i granitowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami, arsenianami i siarczanami. Najczęściej towarzyszą mu: goethyt, kwarc, baryt, fluoryt, segnitit, kintoreit, arsenogoyazyt oraz różne minerały z grupy jarosytu. ## Lokalizacje Poza typową lokalizacją w kopalni Clara w Niemczech, obecność benauitu potwierdzono również w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w kopalni "Grube Reichskrone" w Turyngii (Niemcy) oraz w kopalni "Wentworth" w Broken Hill, w Nowej Południowej Walii (Australia). Wszystkie te stanowiska to miejsca występowania złożonych, polimetalicznych paragenez mineralnych.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów benauitu ocenia się przede wszystkim na podstawie ostrości i wielkości kryształów, chociaż te rzadko przekraczają ułamki milimetra. Najbardziej cenione są próbki z dobrze wyizolowanymi, ostrymi kryształami o intensywnej, żółtobrązowej barwie, tworzącymi estetyczne grupy lub rozety. Ważny jest również kontrast z minerałem macierzystym (matrycą), na którym występują kryształy - najczęściej jest to goethyt lub kwarc. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej znane i cenione okazy benauitu pochodzą z jego lokalizacji typowej - kopalni Clara w Oberwolfach, w Niemczech. Jest to klasyczne stanowisko dla wielu rzadkich minerałów wtórnych, a okazy stamtąd są standardem dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z benauitem, ze względu na ich niewielkie rozmiary i kruchość, należy czyścić bardzo ostrożnie. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, unikając mocnego tarcia. Nie zaleca się czyszczenia ultradźwiękowego. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić lub zniszczyć drobne kryształy. Minerał jest stabilny w normalnych warunkach, jednak należy chronić go przed urazami mechanicznymi. ## Przechowywanie Okazy mikromontowane z benauitem powinny być przechowywane w specjalistycznych, zamykanych pudełkach (typu "micromount box"), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać wystawiania ich na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej