Belovite-(La)
Wzór chemiczny: NaLaSr<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>F
Belovit-(La) to rzadki fosforan lantanowców i strontu, tworzący sześcioboczne, pryzmatyczne kryształy o charakterystycznej miodowożółtej barwie.
Opis
## Charakterystyka Belovit-(La) jest minerałem z grupy apatytu, należącym do gromady fosforanów. Jego nazwa wskazuje na dominację lantanu wśród pierwiastków ziem rzadkich w jego strukturze. Tworzy dobrze wykształcone, sześcioboczne, pryzmatyczne kryształy, często o wydłużonym pokroju. Okazy mają zazwyczaj charakterystyczny połysk, od szklistego po lekko tłusty na ścianach kryształów. ## Właściwości fizyczne Twardość belovitu-(La) w skali Mohsa wynosi 5, co czyni go minerałem o średniej odporności na zarysowania. Jest stosunkowo kruchy. Jego gęstość to około 4.19 g/cm³, jest więc zauważalnie cięższy od większości popularnych minerałów skałotwórczych. Wykazuje słabą, niewyraźną łupliwość. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykaną barwą jest miodowożółta do żółtozielonej. Rzadziej spotyka się okazy bezbarwne. Istnieje jego bliski odpowiednik, belovit-(Ce), w którym to cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich. Odróżnienie obu minerałów wymaga zaawansowanych analiz chemicznych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1954 roku przez L. S. Borodina i M. E. Kazakovą. Nazwa honoruje Nikołaja Wasiljewicza Biełowa (1891-1982), wybitnego rosyjskiego krystalografa i geochemika, który wniósł ogromny wkład w badania struktury minerałów. Przyrostek "-(La)" został dodany w celu odróżnienia go od odmiany bogatej w cer, zgodnie z zasadami nazewnictwa minerałów z pierwiastkami ziem rzadkich. ## Zastosowania Belovit-(La) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest ceniony wyłącznie jako rzadki i atrakcyjny wizualnie minerał kolekcjonerski, a także jako obiekt badań naukowych ze względu na swoją złożoną strukturę i skład chemiczny.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to forma kryształów (sześcioboczne, wydłużone pryzmy), miodowożółta barwa, szklisty do tłustego połysk oraz specyficzne środowisko występowania (pegmatyty alkaliczne). Wiele okazów wykazuje żółtą fluorescencję w świetle ultrafioletowym (UV). ## Odróżnianie od podobnych Belovit-(La) można pomylić z belovitem-(Ce), od którego jest wizualnie nieodróżnialny bez analizy chemicznej. Podobny bywa również fluorapatyt, który jednak rzadko wykazuje tłusty połysk i jest znacznie pospolitszy. Mimetesyt, choć bywa podobny w kolorze i formie, jest znacznie gęstszy. ## Formy kryształów Najczęściej występuje w postaci pojedynczych, dobrze wykształconych, długich kryształów pryzmatycznych o podstawie sześciobocznej. Rzadziej tworzy ziarniste lub promieniste skupienia.
Środowisko geologiczne
## Geneza Belovit-(La) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach formowania się pegmatytów w obrębie alkalicznych masywów nefelinowo-sjenitowych (tzw. pegmatyty agpaitowe). ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla pegmatytów alkalicznych, takimi jak egiryn, nefelin, lamprofyllit, lorenzenit, eudialit, sodalit i fluorapatyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane na świecie stanowiska belovitu-(La) znajdują się w Rosji, na Półwyspie Kolskim, w obrębie masywów alkalicznych Łowoziero i Chibiny. Są to miejsca dostarczające praktycznie wszystkich okazów kolekcjonerskich tego minerału.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami o intensywnej, miodowożółtej barwie. Duże, pojedyncze kryształy lub estetyczne grupy na matrycy skalnej są szczególnie poszukiwane. Wartość okazu znacznie podnosi obecność rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się lokalizacje w masywie Łowoziero (np. góra Malyj Punkaruajw, która jest lokalizacją typową) oraz w Chibinach na Półwyspie Kolskim w Rosji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić kruche kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go trawić. Ze względu na twardość 5, należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami (np. kwarcem, berylem), aby uniknąć zarysowań. Jest stabilny w świetle słonecznym i normalnych temperaturach. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na miękkich podstawkach, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Nie wymaga specjalnych warunków wilgotnościowych.